Trần Nhật Duật danh tướng xuất sắc triều Trần

Trần Nhật Duật sinh tháng 4 năm Ất Mão 1255; là con trai thứ của Vua Trần Thái Tông, em cùng cha khác mẹ của Vua Trần Thánh Tông và danh tướng Trần Quang Khải. Lúc quân dân Đại Việt kháng chiến chống Mông-Nguyên lần thứ nhất (năm 1258), Trần Nhật Duật mới 3 tuổi. Lớn lên, Trần Nhật Duật ham đọc sách, về sau giỏi cả việc chính trị và quân sự, là bậc thân vương văn võ toàn tài; năm 1267 được vua phong làm Chiêu Văn Vương (có nghĩa là đón, gọi cái đẹp).

Sau hội nghị Bình Than (tháng 10-1282), Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn điều động tất cả vương hầu, tướng lĩnh đem quân tới Đông Bộ Đầu (bến sông Hồng khu vực cầu Long Biên, gần dốc Hàng Than, Hà Nội ngày nay), tổ chức một cuộc tổng duyệt binh lớn ở Thăng Long, sau đó phân công các tướng lĩnh đưa quân đến trấn giữ ở những địa bàn hiểm yếu trên vùng biên giới phía Bắc. Bấy giờ, Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật (27 tuổi) được giao nhiệm vụ thống lĩnh một đội quân đi trấn giữ ở lộ Tuyên Quang (gồm hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang, nay là tỉnh Tuyên Quang).

Thực hiện âm mưu xâm lược, cuối tháng 1-1285, quân Mông-Nguyên chia làm 3 cánh (2 cánh từ phía Bắc, 1 cánh từ phía Nam) tấn công xâm lược Đại Việt lần thứ hai. Trên hướng Tây Bắc, cánh quân địch do Nạp Tốc Lạt Đinh (Nasirud Din) chỉ huy, từ Vân Nam (Trung Quốc) tiến vào, bị quân của Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật chặn đánh ở trại Thu Vật thuộc huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái (nay là xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai). Sau vài trận giao chiến, trước thế giặc mạnh, Trần Nhật Duật nhận được mật lệnh của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn rút quân về Thiên Trường để bảo toàn lực lượng.