Trận Nhật Tảo - Long An

BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỨ MỆNH CỦA TIỂU HẠM ESPÉRANCE Vào cuối năm 1861, thực dân Pháp ráo riết thực hiện kế hoạch bình định Nam Kỳ. Để kiểm soát chặt chẽ tuyến đường thủy huyết mạch nối liền Sài Gòn với các tỉnh miền Tây, quân Pháp đã điều động tiểu hạm Espérance (Hy Vọng) đến án ngữ tại vàm sông Nhật Tảo (nay thuộc huyện Tân Trụ, tỉnh Long An). Đây không phải là một con tàu gỗ thông thường mà là một chiến hạm bọc đồng chạy bằng hơi nước, được trang bị đại bác và những loại vũ khí tân tiến nhất của châu Âu bấy giờ. Dưới sự chỉ huy của Trung úy Parfait, tàu Espérance không chỉ là công cụ kiểm soát lạch cạn mà còn là biểu tượng cho sự "bất khả xâm phạm" của hải quân viễn chinh Pháp tại vùng hạ lưu sông Vàm Cỏ. KẾ HOẠCH "GHE ĐÁM CƯỚI" – ĐỈNH CAO CỦA MƯU TRÍ DÂN GIAN Trước một đối phương sở hữu hỏa lực vượt trội, Quyền quản cơ Nguyễn Trung Trực cùng các cộng sự là Huỳnh Khắc Nhượng và Nguyễn Văn Quang đã quyết định không đánh trực diện. Họ hiểu rằng: Muốn diệt được "quái vật bọc đồng", phải đưa chúng vào thế bất ngờ nhất. Một kế hoạch táo bạo đã được vạch ra: Dùng nhu thắng cương, dùng giả trá để cận chiến. Nghĩa quân đã chuẩn bị một đoàn ghe mui lớn, bên trong ẩn giấu hơn 150 tay súng và thợ lặn, bên ngoài cải trang như một đoàn ghe buôn lúa hoặc một đoàn ghe rước dâu dập dìu sông nước. Để tăng tính thuyết phục, họ thậm chí còn chuẩn bị những lễ vật giả để đánh lừa sự cảnh giác của quân Pháp. DIỄN BIẾN TRẬN ĐÁNH: NGỌN LỬA RỰC CHÁY GIỮA TRƯA HÈ Khoảng trưa ngày 10/12/1861, khi nắng đổ vàng trên dòng Nhật Tảo, đoàn ghe của Nguyễn Trung Trực lững lờ trôi sát hông tàu Espérance. Đòn phủ đầu bất ngờ: Viên sĩ quan trực trên tàu, tưởng rằng đoàn ghe ghé lại để xin giấy phép lưu thông, đã thò mình ra cửa sổ tàu. Ngay lập tức, một mũi giáo từ dưới ghe đâm thẳng vào ngực tên này. Đó chính là phát súng lệnh cho cuộc tổng tấn công. Cuộc giáp lá cà đẫm máu: Từ các ghe mui, nghĩa quân đồng loạt hô vang, tay cầm gươm giáo và đuốc lửa nhảy phắt lên sàn tàu. Quân Pháp đang trong giờ nghỉ ngơi, không kịp trở tay trước sự mãnh liệt của ta. Tiếng la thét, tiếng vũ khí chạm nhau hòa cùng tiếng lửa bắt đầu bén vào những khoang tàu đầy thuốc súng. Hỏa hồng Nhật Tảo: Trong khi cuộc chiến trên tàu đang diễn ra ác liệt, các nghĩa quân Nguyễn Học và Hồ Quang Chiêu đã dùng búa sắt phá tàu nhưng lớp đồng quá dày. Cuối cùng, phương án quyết liệt nhất đã được thực hiện: Phóng lửa đốt tàu. Một tiếng nổ kinh thiên động địa vang lên, tiểu hạm Espérance – "niềm hy vọng" của hải quân Pháp – bị xẻ làm đôi và chìm sâu xuống lòng sông Nhật Tảo. KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA: CÚ SỐC CỦA THỰC DÂN PHÁP Trận Nhật Tảo kết thúc với thắng lợi hoàn toàn của nghĩa quân: Thiệt hại của địch: Đánh chìm tàu Espérance, tiêu diệt 17 lính Pháp và 20 cộng sự, thu giữ nhiều súng ống đạn dược. Ý nghĩa quân sự: Đây là lần đầu tiên quân dân ta đánh chìm được một tàu chiến bọc đồng hiện đại của Pháp trên sông ngòi Nam Bộ bằng vũ khí thô sơ. Nó bẻ gãy một mắt xích quan trọng trong hệ thống kiểm soát thủy lộ của địch. Ý nghĩa tinh thần: Chiến thắng này làm nức lòng sĩ dân cả nước. Vua Tự Đức đã ban thưởng hậu hĩnh cho các nghĩa quân và phong Nguyễn Trung Trực chức Quản cơ. Đúng như viên chủ tỉnh Rạch Giá lúc bấy giờ đã thừa nhận: "Đây là một sự kiện bi thảm làm người An Nam phấn chấn và gây xúc động đau lòng sâu sắc trong lòng người Pháp". Nó chính là tiền đề cho câu nói bất hủ của Nguyễn Trung Trực sau này về sức mạnh của lòng dân Việt. Ngày nay, tại xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, Khu di tích Vàm Nhựt Tảo sừng sững đứng đó như một minh chứng cho thiên anh hùng ca năm nào. Trận Nhật Tảo không chỉ là một chiến công trong sách sử, mà là biểu tượng của trí tuệ và tinh thần "quyết tử" của người dân Long An. Ngọn lửa Nhật Tảo năm 1861 sẽ mãi mãi rực cháy, soi sáng niềm tự hào cho các thế hệ con em hôm nay về một quá khứ hào hùng của cha ông.

Sưu tầm.