Trần Phú

Trần Phú (1904–1931) là Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhà cách mạng kiên trung và nhà lý luận chính trị xuất sắc của phong trào cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Dù hoạt động trong thời gian ngắn, ông đặt nền móng tư tưởng, chính trị và tổ chức cho Đảng ngay từ buổi đầu thành lập.

Sinh trong gia đình nhà nho yêu nước, mồ côi cha mẹ sớm, Trần Phú sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và nuôi chí “trả thù nhà, đền nợ nước”. Khi học tại Quốc học Huế, ông tham gia các hội yêu nước, sau tốt nghiệp làm thầy giáo ở Trường Cao Xuân Dục (Vinh), truyền dạy tinh thần tự cường cho học trò, trong đó có Nguyễn Thị Minh Khai.

Năm 1926, ông sang Quảng Châu gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, học tập chủ nghĩa Mác – Lênin và sau đó du học tại Đại học Phương Đông (Liên Xô). Trở về nước năm 1929, Trần Phú được giao dự thảo Luận cương chính trị tháng 10 – 1930, xác định đường lối cách mạng tư sản dân quyền do giai cấp công nhân lãnh đạo, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội — một bước ngoặt tư tưởng lớn của Đảng ta.

Tháng 10 1930, tại Hội nghị Trung ương lần thứ nhất ở Hương Cảng, ông được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên. Trong hoàn cảnh bị khủng bố gắt gao, ông vẫn lãnh đạo củng cố hệ thống tổ chức Đảng, phát triển phong trào quần chúng, chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương II. Ngày 18 4 1931, ông bị bắt tại Sài Gòn, chịu tra tấn dã man nhưng vẫn kiên trung, mất ngày 6 9 1931 ở tuổi 27.

Tinh thần “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” của Trần Phú trở thành khẩu hiệu bất tử, khơi dậy ý chí của các thế hệ cách mạng Việt Nam. Di tích Nhà lưu niệm và mộ phần của ông tại xã Tùng Ảnh, Đức Thọ, Hà Tĩnh được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, là nơi nhân dân cả nước tưởng niệm người chiến sĩ cộng sản đầu tiên giữ cương vị Tổng Bí thư.