Trần Phú – Người Tổng Bí thư đầu tiên và lời nhắn “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”

1. Thân thế, niên thiếu và ngọn lửa yêu nước của người trí thức trẻ

Đồng chí Trần Phú sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước tại tỉnh Phú Yên, nhưng cội nguồn quê hương ông lại ở vùng đất Tùng Ảnh, Đức Thọ, Hà Tĩnh – một địa linh nhân kiệt giàu truyền thống khoa bảng và đấu tranh chống ngoại xâm. Sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi còn nhỏ, Trần Phú đã phải tự lập bằng nghị lực phi thường. Với tinh thần hiếu học, ông đỗ đầu kỳ thi Thành chung tại Huế và trở thành giáo viên trường Tiểu học Pháp - Việt tại Vinh (Nghệ An) vào năm 1922.

Chính tại mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống cách mạng, tận mắt chứng kiến cuộc sống lầm than, tủi nhục của nhân dân và giai cấp công nhân dưới ách thống trị của thực dân Pháp, người thầy giáo trẻ Trần Phú đã không cam chịu đứng ngoài cuộc. Ông chủ động tham gia thành lập Hội Phục Việt (sau đổi thành Hội Hưng Nam), tập hợp những trí thức yêu nước cùng chí hướng, bắt đầu dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng đầy chông gai nhưng vô cùng vẻ vang.

2. Bước ngoặt lý luận và người dự thảo bản Luận cương lịch sử

Mùa hè năm 1926, Trần Phú được tổ chức cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) để liên lạc với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tại đây, bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời ông đã diễn ra khi ông được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được kết nạp vào Cộng sản Đoàn và tham gia lớp huấn luyện chính trị do Người trực tiếp giảng dạy. Nhận thấy tư chất thông minh và ý chí kiên định của Trần Phú, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu ông sang học tại Trường Đại học Phương Đông ở Moskva (Liên Xô) – cái nôi đào tạo những chiến sĩ cộng sản quốc tế.

Giai đoạn học tập tại Liên Xô (1927 - 1929) đã giúp Trần Phú tiếp thu một cách có hệ thống, sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin. Tháng 4 năm 1930, ông bí mật về nước và được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ quan trọng: Dự thảo bản Luận cương Chính trị.

Tháng 10 năm 1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tại Hương Cảng (Trung Quốc) đã thông qua bản Luận cương Chính trị do Trần Phú khởi thảo. Văn kiện lịch sử này đã phân tích sâu sắc tính chất, nhiệm vụ, lực lượng và động lực của cách mạng Đông Dương. Cũng tại Hội nghị này, đồng chí Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng khi mới vừa tròn 26 tuổi. Trên cương vị tối cao, ông đã cùng ban chấp hành Trung ương đưa ra những quyết sách đúng đắn, chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua giai đoạn khủng bố trắng khốc liệt của kẻ thù sau cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

3. Khí tiết hiên ngang giữa chốn lao tù thực dân

Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng khiến thực dân Pháp điên cuồng điên lùng sục khắp nơi. Ngày 18 tháng 4 năm 1931, tại Sài Gòn, do sự phản bội của một kẻ đầu hàng, Tổng Bí thư Trần Phú đã bị mật thám Pháp bắt giữ tại một cơ sở bí mật trên đường Champagne (nay là đường Lý Chính Thắng).

Biết ông là người đứng đầu Đảng Cộng sản, thực dân Pháp vô cùng mừng rỡ. Chúng lập tức áp dụng những đòn tra tấn dã man, tàn bạo nhất hòng khuất phục người lãnh đạo trẻ tuổi. Chúng dùng kìm kẹp, điện giật, đánh đập cho đến chết đi sống lại, ép ông phải khai ra cơ quan đầu não và các đồng chí của mình.

Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn thất bại. Trước những trận đòn roi thấu xương, Trần Phú không hề hé răng nửa lời. Thậm chí, với bản lĩnh hiên ngang, ông đã biến phòng giam, phòng thẩm vấn thành nơi tuyên truyền lý tưởng cách mạng, vạch trần bộ mặt tàn ác của lũ cướp nước. Sợ ông chết trong tù sẽ gây ra làn sóng phẫn nộ trong quần chúng, thực dân Pháp đã chuyển ông đến Nhà thương Chợ Quán để giam lỏng và điều trị lấy lệ.

4. Lời nhắn nhủ bất tử của người Tổng Bí thư 27 tuổi

Những đòn tra tấn tàn bạo của kẻ thù kết hợp với căn bệnh lao phổi tái phát nghiêm trọng trong điều kiện giam giữ hà khắc đã cướp đi sức lực cuối cùng của người thanh niên trẻ. Biết mình không thể qua khỏi, trong những giờ phút cuối cùng của cuộc đời, đồng chí Trần Phú vẫn giữ trọn lòng trung thành tuyệt đối với sự nghiệp của Đảng.

Ngày 06 tháng 09 năm 1931, đồng chí Trần Phú trút hơi thở cuối cùng tại Nhà thương Chợ Quán. Trước khi nhắm mắt, ông đã ghé sát tai người đồng chí đang nằm xích bên cạnh và để lại lời dặn dò bất hủ cho toàn Đảng, toàn dân:

"Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!"

Lời dặn vỏn vẹn sáu chữ nhưng chứa đựng một sức mạnh tinh thần vô bờ bến. Đó không chỉ là lời trăn trối của một cá nhân, mà là mệnh lệnh trái tim, là lời tuyên ngôn kiêu hãnh của cả một thế hệ thanh niên trong "thời hoa lửa", sẵn sàng hiến dâng xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

1. Thân thế, niên thiếu và ngọn lửa yêu nước của người trí thức trẻ

Đồng chí Trần Phú sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước tại tỉnh Phú Yên, nhưng cội nguồn quê hương ông lại ở vùng đất Tùng Ảnh, Đức Thọ, Hà Tĩnh – một địa linh nhân kiệt giàu truyền thống khoa bảng và đấu tranh chống ngoại xâm. Sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi còn nhỏ, Trần Phú đã phải tự lập bằng nghị lực phi thường. Với tinh thần hiếu học, ông đỗ đầu kỳ thi Thành chung tại Huế và trở thành giáo viên trường Tiểu học Pháp - Việt tại Vinh (Nghệ An) vào năm 1922.

Chính tại mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống cách mạng, tận mắt chứng kiến cuộc sống lầm than, tủi nhục của nhân dân và giai cấp công nhân dưới ách thống trị của thực dân Pháp, người thầy giáo trẻ Trần Phú đã không cam chịu đứng ngoài cuộc. Ông chủ động tham gia thành lập Hội Phục Việt (sau đổi thành Hội Hưng Nam), tập hợp những trí thức yêu nước cùng chí hướng, bắt đầu dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng đầy chông gai nhưng vô cùng vẻ vang.

2. Bước ngoặt lý luận và người dự thảo bản Luận cương lịch sử

Mùa hè năm 1926, Trần Phú được tổ chức cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) để liên lạc với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tại đây, bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời ông đã diễn ra khi ông được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được kết nạp vào Cộng sản Đoàn và tham gia lớp huấn luyện chính trị do Người trực tiếp giảng dạy. Nhận thấy tư chất thông minh và ý chí kiên định của Trần Phú, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu ông sang học tại Trường Đại học Phương Đông ở Moskva (Liên Xô) – cái nôi đào tạo những chiến sĩ cộng sản quốc tế.

Giai đoạn học tập tại Liên Xô (1927 - 1929) đã giúp Trần Phú tiếp thu một cách có hệ thống, sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin. Tháng 4 năm 1930, ông bí mật về nước và được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ quan trọng: Dự thảo bản Luận cương Chính trị.

Tháng 10 năm 1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tại Hương Cảng (Trung Quốc) đã thông qua bản Luận cương Chính trị do Trần Phú khởi thảo. Văn kiện lịch sử này đã phân tích sâu sắc tính chất, nhiệm vụ, lực lượng và động lực của cách mạng Đông Dương. Cũng tại Hội nghị này, đồng chí Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng khi mới vừa tròn 26 tuổi. Trên cương vị tối cao, ông đã cùng ban chấp hành Trung ương đưa ra những quyết sách đúng đắn, chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua giai đoạn khủng bố trắng khốc liệt của kẻ thù sau cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

3. Khí tiết hiên ngang giữa chốn lao tù thực dân

Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng khiến thực dân Pháp điên cuồng điên lùng sục khắp nơi. Ngày 18 tháng 4 năm 1931, tại Sài Gòn, do sự phản bội của một kẻ đầu hàng, Tổng Bí thư Trần Phú đã bị mật thám Pháp bắt giữ tại một cơ sở bí mật trên đường Champagne (nay là đường Lý Chính Thắng).

Biết ông là người đứng đầu Đảng Cộng sản, thực dân Pháp vô cùng mừng rỡ. Chúng lập tức áp dụng những đòn tra tấn dã man, tàn bạo nhất hòng khuất phục người lãnh đạo trẻ tuổi. Chúng dùng kìm kẹp, điện giật, đánh đập cho đến chết đi sống lại, ép ông phải khai ra cơ quan đầu não và các đồng chí của mình.

Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn thất bại. Trước những trận đòn roi thấu xương, Trần Phú không hề hé răng nửa lời. Thậm chí, với bản lĩnh hiên ngang, ông đã biến phòng giam, phòng thẩm vấn thành nơi tuyên truyền lý tưởng cách mạng, vạch trần bộ mặt tàn ác của lũ cướp nước. Sợ ông chết trong tù sẽ gây ra làn sóng phẫn nộ trong quần chúng, thực dân Pháp đã chuyển ông đến Nhà thương Chợ Quán để giam lỏng và điều trị lấy lệ.

4. Lời nhắn nhủ bất tử của người Tổng Bí thư 27 tuổi

Những đòn tra tấn tàn bạo của kẻ thù kết hợp với căn bệnh lao phổi tái phát nghiêm trọng trong điều kiện giam giữ hà khắc đã cướp đi sức lực cuối cùng của người thanh niên trẻ. Biết mình không thể qua khỏi, trong những giờ phút cuối cùng của cuộc đời, đồng chí Trần Phú vẫn giữ trọn lòng trung thành tuyệt đối với sự nghiệp của Đảng.

Ngày 06 tháng 09 năm 1931, đồng chí Trần Phú trút hơi thở cuối cùng tại Nhà thương Chợ Quán. Trước khi nhắm mắt, ông đã ghé sát tai người đồng chí đang nằm xích bên cạnh và để lại lời dặn dò bất hủ cho toàn Đảng, toàn dân:

"Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!"

Lời dặn vỏn vẹn sáu chữ nhưng chứa đựng một sức mạnh tinh thần vô bờ bến. Đó không chỉ là lời trăn trối của một cá nhân, mà là mệnh lệnh trái tim, là lời tuyên ngôn kiêu hãnh của cả một thế hệ thanh niên trong "thời hoa lửa", sẵn sàng hiến dâng xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc.