Trần Phú – Tổng Bí thư đầu tiên và lời nhắn "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu"

Đồng chí Trần Phú (1904–1931), Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương. Ảnh tư liệu.

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đồng chí Trần Phú là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng trong những năm đầu thành lập. Trên cương vị Tổng Bí thư đầu tiên, đồng chí đã có những đóng góp quan trọng vào quá trình xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Dù hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, tinh thần kiên trung và lời nhắn “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” của đồng chí vẫn được các thế hệ cán bộ, đoàn viên, thanh niên ghi nhớ.

Đồng chí Trần Phú sinh ngày 1 tháng 5 năm 1904 tại làng An Thổ, tổng An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên; quê gốc ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Xuất thân trong một gia đình nhà nho yêu nước, đồng chí sớm trải qua những mất mát khi mồ côi cha, mẹ từ nhỏ. Những năm tháng tuổi thơ nhiều khó khăn cùng truyền thống quê hương đã góp phần hình thành ở đồng chí tinh thần ham học hỏi, ý chí vươn lên và lòng yêu nước.

Năm 1922, sau khi đỗ kỳ thi Thành chung, Trần Phú được bổ nhiệm làm giáo viên Trường Tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh, Nghệ An. Trong thời gian này, đồng chí không chỉ thực hiện công việc dạy học mà còn quan tâm đến tình hình đất nước và tham gia các hoạt động yêu nước.

Giữa năm 1925, Trần Phú gia nhập Hội Phục Việt, một tổ chức của những trí thức yêu nước, sau này phát triển thành Tân Việt Cách mạng Đảng. Năm 1926, đồng chí tham gia các hoạt động đấu tranh đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà yêu nước Phan Bội Châu, tổ chức lễ truy điệu Phan Chu Trinh và mở lớp dạy chữ Quốc ngữ.

Tháng 6 năm 1926, Trần Phú được cử sang Quảng Châu, Trung Quốc, tham gia lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy. Tại đây, đồng chí tiếp cận với lý luận cách mạng và được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sau đó, đồng chí tiếp tục học tập, hoạt động và được cử sang Liên Xô, theo học tại Trường Đại học Phương Đông ở Mát-xcơ-va.

Quá trình học tập lý luận và tham gia hoạt động thực tiễn đã giúp Trần Phú từng bước trưởng thành, chuẩn bị cho những nhiệm vụ quan trọng trong phong trào cách mạng Việt Nam.

Tháng 4 năm 1930, Trần Phú trở về nước hoạt động cách mạng. Tháng 7 năm 1930, đồng chí được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời của Đảng và được giao nhiệm vụ dự thảo Luận cương chính trị.

Để hoàn thành nhiệm vụ, đồng chí tổ chức trao đổi với các cán bộ lãnh đạo, đồng thời nghiên cứu tình hình thực tế tại một số địa phương như Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, Hòn Gai và Thái Bình. Những hoạt động này góp phần giúp đồng chí tìm hiểu điều kiện kinh tế, xã hội và phong trào đấu tranh của quần chúng, từ đó xây dựng nội dung văn kiện.

Trang đầu tập sách “Luận cương chánh trị của Đảng Cộng sản Đông Dương”, văn kiện do đồng chí Trần Phú khởi thảo và được Hội nghị Trung ương tháng 10-1930 thông qua.

Tháng 10 năm 1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương họp và thông qua Luận cương chính trị do Trần Phú khởi thảo. Văn kiện trình bày những vấn đề cơ bản về tình hình thế giới, đặc điểm xã hội Đông Dương, tính chất và nhiệm vụ của cách mạng Đông Dương. Đây là một văn kiện quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển đường lối cách mạng của Đảng trong thời kỳ đầu.

Tập sách “Luận cương chính trị” của Đảng Cộng sản Đông Dương do đồng chí Trần Phú khởi thảo, được Hội nghị Trung ương tháng 10-1930 thông qua; hiện vật được in và phổ biến bí mật tại Hà Tĩnh cuối năm 1930.

Cũng tại Hội nghị này, đồng chí Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương. Trên cương vị mới, đồng chí cùng Trung ương tập trung xây dựng tổ chức Đảng, củng cố sự lãnh đạo và thúc đẩy hoạt động cách mạng trong bối cảnh thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào đấu tranh.

Ngày nay, những tư liệu về Luận cương chính trị năm 1930 vẫn được lưu giữ, góp phần giúp các thế hệ sau tìm hiểu quá trình hoạt động và đóng góp của đồng chí Trần Phú. Trong số đó có tập sách Luận cương chính trị được in và phổ biến bí mật tại Hà Tĩnh vào cuối năm 1930, hiện do Bảo tàng Lịch sử quốc gia bảo quản.

Trong năm 1931, thực dân Pháp đẩy mạnh việc truy bắt các cán bộ lãnh đạo và đảng viên cộng sản nhằm đàn áp phong trào cách mạng. Ngày 18 tháng 4 năm 1931, đồng chí Trần Phú bị bắt tại Sài Gòn khi đang hoạt động cách mạng.

Dù bị giam cầm và chịu sự đàn áp của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không khuất phục trước những thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc và tra khảo. Tinh thần kiên định của Trần Phú thể hiện ở việc luôn đặt lợi ích của Đảng, của đất nước lên trên sự an nguy của bản thân.

Những ngày cuối đời, sức khỏe đồng chí suy kiệt nghiêm trọng. Ngày 6 tháng 9 năm 1931, Trần Phú hy sinh tại nhà thương Chợ Quán, Sài Gòn, khi mới 27 tuổi.

Trước lúc hy sinh, đồng chí nhắn gửi đồng bào và đồng chí lời nói đã trở thành biểu tượng của ý chí cách mạng: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu”.

Lời nhắn ngắn gọn ấy thể hiện tinh thần bất khuất, niềm tin vào con đường cách mạng và quyết tâm không lùi bước trước khó khăn, thử thách. Đó cũng là dấu ấn sâu đậm gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng của Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng.

Cuộc đời đồng chí Trần Phú gắn liền với một giai đoạn đầy khó khăn của cách mạng Việt Nam. Từ một người thanh niên sớm tham gia hoạt động yêu nước, đồng chí đã không ngừng học tập lý luận, gắn việc nghiên cứu với thực tiễn và đảm nhận trọng trách lãnh đạo Đảng khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tấm gương của đồng chí gợi nhắc thế hệ trẻ về ý nghĩa của việc xác định lý tưởng sống đúng đắn, chủ động học tập, rèn luyện bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng. Đối với đoàn viên, thanh niên, việc học tập lịch sử không chỉ dừng lại ở ghi nhớ những sự kiện, nhân vật mà còn cần được thể hiện bằng hành động cụ thể: nghiêm túc trong học tập, có ý thức kỷ luật, tích cực tham gia hoạt động tập thể và sẵn sàng đóng góp cho quê hương, đất nước.

Tinh thần “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” cũng nhắc nhở mỗi người trẻ biết kiên trì trước khó khăn, không dễ dàng từ bỏ mục tiêu chính đáng và luôn giữ vững trách nhiệm với công việc đã lựa chọn.

Dù cuộc đời và sự nghiệp cách mạng kết thúc khi mới 27 tuổi, đồng chí Trần Phú đã để lại dấu ấn quan trọng trong lịch sử Đảng và cách mạng Việt Nam. Tên tuổi đồng chí gắn liền với Luận cương chính trị tháng 10 năm 1930 và với hình ảnh người lãnh đạo kiên trung, bất khuất trước sự đàn áp của thực dân Pháp.

Tưởng nhớ đồng chí Trần Phú không chỉ là nhắc lại những dấu mốc lịch sử mà còn là dịp để thế hệ hôm nay hiểu hơn về sự hy sinh của những người đi trước, từ đó nâng cao ý thức học tập, rèn luyện và trách nhiệm đối với đất nước.

Lời nhắn “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” tiếp tục là lời nhắc nhở sâu sắc về bản lĩnh, niềm tin và ý chí vượt qua thử thách trên con đường thực hiện những mục tiêu có ích cho cộng đồng và dân tộc.