TRẦN PHÚ – TUỔI 26 GÁNH TRỌNG TRÁCH NON SÔNG, TUỔI 27 HIẾN DÂNG TRỌN ĐỜI CHO CÁCH MẠNG

TRẦN PHÚ – TUỔI 26 GÁNH TRỌNG TRÁCH NON SÔNG, TUỔI 27 HIẾN DÂNG TRỌN ĐỜI CHO CÁCH MẠNG

Lịch sử dân tộc Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập đã ghi dấu biết bao con người dành trọn tuổi xuân cho Tổ quốc. Họ có thể xuất thân khác nhau, đi trên những con đường khác nhau, nhưng ở họ đều gặp nhau ở một điểm: khi đất nước cần, họ sẵn sàng đặt lợi ích của dân tộc lên trên hạnh phúc riêng của mình. Trong lớp người trẻ tuổi ấy, Tổng Bí thư Trần Phú là một cái tên đặc biệt. Cuộc đời của đồng chí chỉ vẻn vẹn 27 năm, nhưng những gì người thanh niên ấy đã cống hiến cho Đảng, cho dân tộc và cho cách mạng lại vượt xa giới hạn của một đời người. Ở tuổi 26, khi nhiều người trẻ còn đang trên hành trình tìm kiếm tương lai cho riêng mình, Trần Phú đã được giao trọng trách Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Một năm sau, đồng chí ngã xuống trong lao tù thực dân, sau những trận tra tấn tàn bạo của kẻ thù, nhưng không để lộ những bí mật của cách mạng. Trước lúc đi xa, đồng chí chỉ để lại một lời nhắn ngắn gọn mà trở thành lời thề bất tử của cả một thế hệ: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”

Trần Phú sinh ngày 1 tháng 5 năm 1904 tại phủ Tuy An, tỉnh Phú Yên, quê gốc ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Tuổi thơ của đồng chí gắn với những mất mát rất sớm. Cha mất khi còn nhỏ, mẹ cũng qua đời không lâu sau đó, để lại cậu bé Trần Phú lớn lên trong cảnh thiếu thốn tình thân. Nhưng chính trong những năm tháng gian khó ấy, truyền thống yêu nước của quê hương và gia đình đã sớm hun đúc nên ở người thanh niên ấy một ý chí mạnh mẽ. Cha của Trần Phú là một nhà nho có khí tiết, quê hương Hà Tĩnh lại là vùng đất giàu truyền thống đấu tranh. Những câu chuyện về các bậc tiền nhân, về những người đã đứng lên chống lại ách áp bức đã trở thành một phần ký ức nuôi dưỡng tâm hồn và lý tưởng của Trần Phú.

Tuổi trẻ của Trần Phú không gắn với những ước vọng bình thường. Sau khi đỗ đầu kỳ thi Thành Chung năm 1922, đồng chí được bổ về dạy học tại trường Cao Xuân Dục ở Vinh. Nghề giáo đưa Trần Phú đến gần hơn với nhân dân lao động, với những trí thức yêu nước và với những câu hỏi lớn của thời đại. Đất nước đang chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp; những người yêu nước đang day dứt tìm kiếm một con đường có thể đưa dân tộc thoát khỏi cảnh mất nước. Trần Phú cũng đi tìm câu trả lời cho mình. Những trang báo, những tư tưởng mới và hoạt động yêu nước đã thôi thúc người thầy giáo trẻ bước ra khỏi cuộc sống bình lặng để dấn thân vào con đường cách mạng.

Năm 1926, Trần Phú sang Trung Quốc hoạt động, rồi được cử sang Liên Xô học tập tại Trường Đại học Phương Đông. Những năm tháng ấy có ý nghĩa đặc biệt đối với quá trình hình thành tư tưởng và bản lĩnh chính trị của đồng chí. Từ một người thanh niên yêu nước, Trần Phú từng bước trưởng thành thành một nhà cách mạng có năng lực lý luận và tổ chức. Khi trở về hoạt động trong nước vào năm 1930, đồng chí được giao những nhiệm vụ quan trọng trong thời điểm Đảng Cộng sản Việt Nam vừa ra đời và phong trào cách mạng đang đứng trước những thử thách lớn.

Tháng 10 năm 1930, tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng khi mới 26 tuổi. Đó là một trọng trách lớn lao đối với một người còn rất trẻ. Trong thời điểm Đảng vừa thành lập, phong trào cách mạng bị kẻ thù đàn áp khốc liệt, việc xây dựng tổ chức, xác định đường lối và củng cố lực lượng cách mạng đặt ra những yêu cầu cấp thiết. Trần Phú đã cùng Trung ương tập trung lãnh đạo công tác xây dựng Đảng, tổ chức phong trào và chuẩn bị các văn kiện quan trọng. Đồng chí trực tiếp dự thảo Luận cương chính trị tháng 10 năm 1930, một văn kiện gắn liền với tên tuổi của mình trong lịch sử những năm đầu của Đảng.

Nhưng lịch sử không cho người thanh niên 26 tuổi ấy nhiều thời gian. Trên cương vị Tổng Bí thư, Trần Phú tiếp tục hoạt động trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Kẻ thù ráo riết truy lùng những cán bộ lãnh đạo của Đảng. Những cơ sở cách mạng lần lượt bị phát hiện, nhiều chiến sĩ bị bắt, phong trào phải đối mặt với những cuộc khủng bố và đàn áp khốc liệt. Trong hoàn cảnh ấy, Trần Phú vẫn bám sát công việc, vẫn cùng đồng chí, đồng đội tìm cách duy trì tổ chức và lãnh đạo phong trào.

Ngày 18 tháng 4 năm 1931, tại một cơ sở của Đảng ở Sài Gòn, Trần Phú bị thực dân Pháp bắt. Với kẻ thù, bắt được người đứng đầu Đảng lúc ấy đồng nghĩa với việc chúng hy vọng có thể khai thác những thông tin quan trọng, lần ra cơ sở cách mạng và bóp nghẹt phong trào. Chúng đã dùng đủ mọi thủ đoạn: từ dụ dỗ, mua chuộc đến những hình thức tra tấn vô cùng tàn bạo. Nhưng điều chúng không thể lấy được từ người chiến sĩ cộng sản ấy chính là những bí mật của Đảng và ý chí của một con người đã lựa chọn con đường cách mạng bằng tất cả niềm tin của mình.

Những tư liệu lịch sử còn lưu lại cho thấy mức độ tàn bạo của chế độ nhà tù thực dân. Đồng chí Trần Phú bị giam giữ, bị tra khảo và chịu những đòn tra tấn dã man. Có những lời kể của các đồng chí cùng thời về việc kẻ thù đã dùng những hình thức cực kỳ tàn độc để buộc đồng chí phải khai báo. Thế nhưng trước những đau đớn của thể xác, Trần Phú vẫn giữ im lặng. Kẻ thù có thể làm thân thể người chiến sĩ kiệt quệ, nhưng không thể khuất phục được ý chí của người cộng sản.

Điều đáng khâm phục hơn nữa là ngay cả khi bị giam cầm, sức khỏe suy kiệt, Trần Phú vẫn không nghĩ đến bản thân mình. Trong nhà tù, đồng chí vẫn tìm cách truyền đạt lý luận, kinh nghiệm hoạt động và động viên những người tù chính trị khác. Càng trong hoàn cảnh khắc nghiệt, phẩm chất của người cộng sản càng được bộc lộ rõ. Đó không phải là sự anh hùng được tạo nên bởi những lời nói lớn lao, mà là bản lĩnh được thử thách qua từng phút giây đau đớn, khi một con người phải lựa chọn giữa sự sống của bản thân và sự an toàn của cả một tổ chức, một phong trào.

Sau những trận tra tấn và chế độ lao tù hà khắc, bệnh tật của Trần Phú ngày càng trầm trọng. Căn bệnh lao phổi cùng những bệnh tật khác khiến cơ thể người chiến sĩ trẻ dần suy kiệt. Cuối tháng 8 năm 1931, đồng chí được đưa đến Nhà thương Chợ Quán trong tình trạng sức khỏe rất nặng. Nơi ấy, giữa bốn bức tường nhà tù, người Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng đang bước đến những ngày cuối cùng của cuộc đời.

Ngày 6 tháng 9 năm 1931, Trần Phú hy sinh khi mới 27 tuổi.

Hai mươi bảy năm – một quãng đời quá ngắn đối với một con người. Nhưng nếu nhìn lại những gì đồng chí đã trải qua, người ta sẽ nhận ra rằng tuổi đời ngắn ngủi ấy đã được lấp đầy bằng những năm tháng sống có lý tưởng, có trách nhiệm và có sự dấn thân. Từ một cậu bé sớm chịu cảnh mồ côi, một người thầy giáo trẻ, Trần Phú đã trở thành một trong những lãnh tụ đầu tiên của Đảng; từ một thanh niên 26 tuổi, đồng chí đảm nhận trọng trách Tổng Bí thư trong những ngày tháng cách mạng vô cùng gian nan; và khi bị kẻ thù bắt giữ, đồng chí đã dùng chính sự hy sinh của mình để bảo vệ những điều mà mình tin tưởng.

Điều còn lại sau cái chết của một con người đôi khi không phải là tuổi thọ, mà là cách người ấy đã sống.

Trần Phú đã sống một cuộc đời như thế.

Không có những năm tháng bình yên để tận hưởng tuổi trẻ. Không có một tương lai riêng để vun đắp. Không có cơ hội được nhìn thấy những thành quả mà mình từng góp phần đặt nền móng. Nhưng đồng chí đã có một lý tưởng để theo đuổi, một dân tộc để phụng sự và một niềm tin đủ lớn để vượt qua cả những đòn tra tấn khắc nghiệt nhất của kẻ thù.

Trong những giây phút cuối cùng, khi thân thể đã kiệt sức vì bệnh tật và những đòn tra tấn, Trần Phú vẫn để lại cho đồng chí, đồng đội lời nhắn: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!” Sáu chữ ngắn gọn ấy đã vượt khỏi thời khắc của một đời người. Nó trở thành lời nhắc nhở về khí phách của một thế hệ thanh niên đã dám sống, dám hy sinh và dám đặt vận mệnh của dân tộc lên trên cuộc đời riêng của mình.

Ngày nay, khi nhìn lại cuộc đời Tổng Bí thư Trần Phú, điều khiến người ta xúc động không chỉ là việc một người thanh niên 26 tuổi đã được giao trọng trách lớn lao, cũng không chỉ là sự hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ. Điều đáng nhớ hơn cả là bản lĩnh của một con người trước thử thách. Kẻ thù có thể giam giữ thân thể, có thể dùng bạo lực để hành hạ thể xác, nhưng không thể bắt một con người từ bỏ lý tưởng khi lý tưởng ấy đã trở thành lẽ sống.

Hai mươi bảy mùa xuân của Trần Phú đã khép lại quá sớm, nhưng tên tuổi và khí phách của đồng chí vẫn ở lại với lịch sử. Từ một người thanh niên mang trong mình khát vọng cứu nước, Trần Phú đã trở thành người Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng; từ những ngày tháng bị giam cầm trong lao tù thực dân, đồng chí để lại một bài học về lòng trung thành và sự bất khuất; từ những phút cuối cùng của cuộc đời, đồng chí để lại một lời nhắn mà nhiều thế hệ sau vẫn còn ghi nhớ.

“Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”

Có lẽ đó cũng chính là câu trả lời đẹp nhất cho câu hỏi: một tuổi trẻ có thể làm được gì cho đất nước?

Trần Phú đã trả lời bằng chính cuộc đời mình.

Một tuổi trẻ ngắn ngủi, nhưng không vô nghĩa. Một cuộc đời sớm kết thúc, nhưng lý tưởng thì không bao giờ chết. Và một người thanh niên đã ngã xuống ở tuổi 27, nhưng khí phách của người chiến sĩ cộng sản ấy vẫn tiếp tục sống trong ký ức của dân tộc, như một ngọn lửa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác – ngọn lửa của lòng yêu nước, của niềm tin và của một chí khí không bao giờ khuất phục.