"Trận phục kích đường 39 tháng 7/1950" – một trận đánh điển hình của du kích Bắc Đông Hưng.
Đêm ấy, mưa phùn, sông Trà Lý dâng cao. Toán lính Pháp – khoảng 25 tên, trên hai xe tải – dừng lại nghỉ bên đường làng Đông Phương. Các chị em du kích, mặt quẹt bùn, nằm im trong hầm đất ngập nước. Chị May, làm đội trưởng tiểu đội, thì thầm: "Chờ lệnh anh em bộ đội bắn súng lớn, mình lao ra ném lựu đạn và đánh bằng cuốc. Nhớ nhé, đánh cho giặc không kịp bắn, giữ làng cho các cụ già và trẻ con!" Khi tiếng súng trường từ Tỉnh đội Thái Bình vang lên từ bụi rậm đối diện, lính Pháp hoảng loạn nhảy xe. Các chị em lao ra như mãnh hổ: Chị May ném quả lựu đạn đầu tiên, đánh chìm một xe, giết tại chỗ bốn tên lính. Chị em khác dùng guồng kéo quật ngã ba tên đang chạy trốn, rồi dùng cuốc chim đâm thủng lốp xe còn lại.
Trận đánh kéo dài chưa đầy 20 phút, du kích Bắc Đông Hưng diệt 10 tên Pháp, thu 4 súng trường và hàng trăm viên đạn – một chiến lợi phẩm lớn giúp củng cố lực lượng địa phương. Nhưng giá phải trả: Chị Nguyễn Thị May bị đạn máy bắn trúng ngực khi lao lên cứu em út trong đội – một cô gái 18 tuổi bị thương. Chị ôm em, hét to: "Chị em ta là con của sông Trà Lý, giặc chết hết thì làng mới yên!" rồi hy sinh tại chỗ, tay vẫn nắm chặt lựu đạn cuối cùng. Đồng đội cõng xác chị về làng, khóc: "Chị đi rồi, nhưng lửa căm hờn chị thắp vẫn cháy. Chúng em sẽ đánh tiếp đến Điện Biên Phủ!"
Từ trận đánh ấy, Đội nữ du kích căm hờn ở Bắc Đông Hưng phát triển mạnh, với hơn 80 chị em tham gia, góp phần vào hơn 150 trận đánh toàn huyện Đông Hưng. Họ không chỉ đánh giặc mà còn vận chuyển gạo, đạn dược qua sông Trà Lý, nuôi giấu cán bộ Tỉnh đội trong hầm bí mật dưới ruộng. Năm 1954, khi hòa bình lập lại, Thái Bình có gần 3.000 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – nhiều người trong số họ là cựu du kích căm hờn từ các xã như Bắc Đông Hưng. Chị May được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1955, và thân nhân chị được phong Bà mẹ Việt Nam Anh hùng hạng Ba (vì chồng và anh trai chị cũng hy sinh trong kháng chiến).
Hòa bình về, ngọn lửa vẫn cháy.
Câu chuyện chị May được lưu giữ tại Bảo tàng Thái Bình và di tích đường 39, như minh chứng sống động cho tinh thần "giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh" của phụ nữ Thái Bình. Thân nhân chị – nay là ông Nguyễn Văn Hải (con trai chị, Bí thư Chi bộ xóm Đông) – vẫn kể cho con cháu: "Mẹ cụt tuổi trẻ, nhưng không cụt lòng yêu nước. Các cháu trẻ giờ phải nhớ, lịch sử là máu của các bà, các mẹ chúng ta".
