Trần Quốc Dinh

ÔNG PHẠM VĂN ĐỒNG – NGƯỜI ĐẶT BẪY NƯỚC CỨU DU KÍCH MIỀN TÂY KHỎI PHỤC KÍCH (1948)**

Vùng Sông Đốc – Cà Mau năm 1948 là một trong những nơi chiến sự diễn ra căng thẳng nhất ở Nam Bộ. Địa hình đặc trưng bởi kênh rạch chằng chịt, lau sậy rậm rạp, rất dễ trở thành nơi quân Pháp giăng phục kích các đội du kích địa phương. Trong bối cảnh thiếu thốn thông tin và dễ bị động, ông Phạm Văn Đồng, một nông dân mưu trí sống bằng nghề đặt lú – đặt đăng đánh cá, đã trở thành “tai mắt của rừng nước” và giúp nhiều đơn vị du kích thoát khỏi những cuộc phục kích nguy hiểm.

Ông Đồng có kinh nghiệm sống lâu năm ở vùng kênh rạch nên rất nhạy trong việc nhận biết chuyển động của nước. Khi đặt bẫy cá, ông thường theo dõi những thay đổi nhỏ của dòng nước: độ xoáy, tốc độ chảy, tiếng động ngầm dưới mặt nước. Chính kỹ năng ấy giúp ông sớm phát hiện dấu hiệu bất thường khi địch di chuyển, vì các đội quân đi thuyền thường để lại sóng nước và âm thanh lạ.

Một lần, trong khi kiểm tra bẫy ven rạch Rạch Mũi, ông thấy nước bị khuấy mạnh hơn bình thường, dù gió đang yên. Kinh nghiệm mách cho ông biết: đó là dấu hiệu có thuyền qua lại nhưng cố tình không để lộ tiếng mái chèo. Ông lập tức chèo xuồng đi vòng theo lối tắt đến điểm hẹn với đội du kích, báo rằng quân Pháp đang phục kích tại ngã ba rạch. Ngay lập tức, đơn vị thay đổi tuyến đường, tránh được cái bẫy đã giăng sẵn.

Không chỉ báo tin, ông Đồng còn nghĩ ra cách “ngụy báo” để đánh lạc hướng. Ông dựng một chòi giả trên bãi lau, treo một ngọn đèn dầu thấp khiến địch tưởng có điểm họp của du kích. Nhờ đó, nhiều lần quân Pháp đổ quân sai hướng trong khi lực lượng du kích bí mật luồn qua lối khác. Năm 1949, một trung đội du kích bị thương nặng sau trận đánh ở Lung Tràm đã được ông dùng xuồng chở đi trong đêm. Ông cột khăn vào chân xuồng để giảm tiếng nước khua, đưa họ đến nơi an toàn.

Ông mất năm 1987, sống cuộc đời bình dị như bao người dân vùng sông nước. Nhưng trong ký ức của du kích Cà Mau, ông vẫn là “người đọc được ngôn ngữ của nước”, cứu bao sinh mạng trong thời kỳ gian nguy nhất.