Trần Quốc Thắng – những ngày chiến đấu dưới lòng Thành cổ
Năm 1972, Trần Quốc Thắng là một người lính trẻ được bổ sung vào chiến trường Quảng Trị khi cuộc chiến tại Thành cổ đang diễn ra ác liệt. Đơn vị của ông nhận nhiệm vụ tiến vào khu vực thị xã, phối hợp với các lực lượng đang bám trụ và giữ những vị trí quan trọng. Khi hành quân đến gần Thành cổ, ông chứng kiến một khung cảnh khác hoàn toàn với những gì từng biết ở quê nhà. Nhà cửa bị phá hủy, cây cối bật gốc, mặt đất chi chít hố bom. Tiếng pháo liên tục vọng đến từ nhiều hướng. Những người lính phải di chuyển chủ yếu vào ban đêm để hạn chế bị phát hiện. Ban ngày, họ nằm dưới công sự, chỉ nhô lên quan sát khi cần thiết. Công sự trong Thành cổ không phải lúc nào cũng kiên cố. Nhiều hầm bị phá hỏng sau mỗi đợt pháo kích nên bộ đội phải liên tục đào lại, gia cố bằng đất và những vật liệu có sẵn. Trần Quốc Thắng cùng đồng đội vừa chiến đấu vừa sửa chữa trận địa, bởi chỉ cần công sự bị sập, nguy cơ thương vong sẽ tăng lên rất lớn.
Những trận đánh diễn ra dồn dập. Sau các đợt pháo kích, bộ binh đối phương tìm cách tiến sát. Người lính phải chờ đến khi đối phương lọt vào khoảng cách phù hợp mới nổ súng. Đạn dược được chia rất cẩn thận vì nguồn tiếp tế khó khăn. Có những thời điểm cả đơn vị phải sử dụng từng viên đạn với sự tính toán cao nhất. Khi một chiến sĩ bị thương, đồng đội tìm cách kéo vào hầm. Nếu thương tích quá nặng, họ phải tìm đường đưa người đó ra phía sau trong lúc pháo vẫn đang bắn. Không phải trường hợp nào cũng kịp cứu. Trần Quốc Thắng nhớ nhất những khoảnh khắc sau mỗi trận đánh, khi những người còn sống lặng lẽ kiểm tra lại quân số. Có người mất tích, có người hy sinh và có người bị thương nặng. Nhưng không ai có nhiều thời gian để dừng lại. Vị trí vẫn phải giữ, công sự vẫn phải củng cố và đợt tấn công tiếp theo có thể bắt đầu bất cứ lúc nào.
Ban đêm, những người lính thường tranh thủ thời gian yên tiếng hiếm hoi để liên lạc với nhau, tiếp nhận đạn và nước uống. Những chuyến vận chuyển qua sông Thạch Hãn luôn là một nhiệm vụ nguy hiểm. Mặt sông có thể bị pháo sáng chiếu xuống bất cứ lúc nào. Người lính phải di chuyển thật nhanh, giữ im lặng và tránh để đội hình bị lộ. Có những người vừa sang đến bờ đã phải lao ngay vào công sự vì đối phương tiếp tục bắn phá. Trần Quốc Thắng từng chứng kiến nhiều đồng đội kiệt sức sau những ngày chiến đấu liên tục. Có người bị thương nhưng vẫn xin ở lại vì đơn vị thiếu người. Có người được đưa ra phía sau rồi tìm cách quay trở lại. Trong chiến tranh, ranh giới giữa người chiến đấu và người bị thương đôi khi chỉ cách nhau một trận pháo. Những ngày tháng ấy khiến những người lính trẻ trưởng thành rất nhanh. Họ không còn nghĩ nhiều về bản thân mà chủ yếu nghĩ đến vị trí, đồng đội và nhiệm vụ được giao.
Sau chiến tranh, Trần Quốc Thắng trở về cuộc sống bình thường. Nhiều năm sau, ông có dịp trở lại Quảng Trị và đứng trước Thành cổ. Cảnh vật đã thay đổi, những công sự năm xưa không còn, nhưng ký ức thì vẫn nguyên vẹn. Ông nhớ những người từng ngồi cạnh mình trong hầm, những người cùng chia nhau nước uống và những đồng đội đã hy sinh. Có người ra đi khi mới ngoài đôi mươi, chưa kịp trở về quê, chưa kịp lập gia đình. Những người sống sót mang theo ký ức ấy như một phần cuộc đời. Với Trần Quốc Thắng, Thành cổ Quảng Trị không chỉ là một địa danh lịch sử. Đó là nơi ông đã trải qua những tháng ngày khốc liệt nhất của tuổi trẻ, nơi ông hiểu rõ giá trị của tình đồng đội và cũng là nơi chứng kiến sự hy sinh của cả một thế hệ. Hơn nửa thế kỷ sau, khi tiếng súng đã im, cây cối đã phủ xanh những trận địa cũ, người cựu chiến binh vẫn nhớ rằng dưới sự bình yên hôm nay là dấu chân của những người lính năm xưa. Họ đã chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn, sống giữa bom đạn và chấp nhận hy sinh để giữ từng vị trí. Câu chuyện ấy không nhằm khơi lại chiến tranh, mà để thế hệ sau hiểu rằng hòa bình luôn có giá của nó – và ở Quảng Trị, cái giá ấy được viết bằng tuổi trẻ của biết bao người.
