TRẦN QUỐC TOẢN
Trần Quốc Toản có Tước hiệu là Hoài Văn Hầu. Ông sinh năm 1267 và mất năm1285 (Hưởng dương 18 tuổi).Ông có gia thếthuộc dòng dõi tông thất nhà Trần, sống vào thời kỳ huy hoàng nhất của "Hào khí Đông A".
Trần Quốc Toản không chỉ là một vị tướng trẻ tuổi mà còn là biểu tượng rực rỡ nhất cho tinh thần "Tuổi trẻ chí cao" trong lịch sử Việt Nam. Giữa bối cảnh đế quốc Nguyên Mông – đội quân hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ – đang đe dọa bờ cõi, sự xuất hiện của Trần Quốc Toản cùng lá cờ thêu sáu chữ vàng đã trở thành ngọn lửa kích lệ tinh thần quyết chiến của toàn thể quân dân Đại Việt.
Năm 1282, quân Nguyên mượn đường đánh Chiêm Thành nhưng thực chất là lăm le thôn tính Đại Việt. Vua Trần Nhân Tông triệu tập Hội nghị Bình Than để trưng cầu dân ý các vương hầu về việc "Hòa" hay "Đánh". Khi ấy, Trần Quốc Toản mới 15 tuổi. Dòng máu anh hùng chảy trong huyết quản khiến ông sục sôi ý chí giết giặc, nhưng vì chưa đến tuổi trưởng thành, ông không được vào trong chiến thuyền dự bàn việc quân. Đứng trên bờ, nhìn các vị vương hầu ra vào bàn kế sách, Quốc Toản thấy mình bị coi nhẹ, lòng đầy tủi thân và phẫn nộ. Khi Vua Trần nhìn thấy Quốc Toản, biết ông có lòng, bèn ban cho một quả cam quý như lời an ủi. Quốc Toản bước ra, lòng căm giận quân giặc hống hách và nỗi ấm ức không được ra trận khiến ông vô thức bóp chặt bàn tay. Đến khi mọi người kinh ngạc nhìn xuống, quả cam quý đã nát bét từ lúc nào.
Không chấp nhận đứng ngoài cuộc chiến, Trần Quốc Toản trở về huy động hơn một nghìn gia nô và thân thuộc. Ông tự bỏ tiền của gia đình ra đóng chiến thuyền, đúc vũ khí. Ông cho thêu lên lá cờ lớn sáu chữ vàng: "PHÁ CƯỜNG ĐỊCH, BÁO HOÀNG ÂN" (Phá giặc mạnh, đền ơn vua). Đội quân của Hoài Văn Hầu dù toàn người trẻ nhưng tinh thần kỷ luật và lòng dũng cảm không hề thua kém các cánh quân chính quy của các danh tướng như Trần Hưng Đạo hay Trần Quang Khải.Năm 1285, quân Nguyên Mông ồ ạt tràn sang. Trần Quốc Toản cùng đội quân của mình đã tả xung hữu đột, tham gia vào những chiến dịch quan trọng nhất:
+ Trận Tây Kết: Ông cùng các tướng lĩnh đánh tan quân giặc, khiến tướng giặc phải tháo chạy.
+ Giải phóng Thăng Long: Lá cờ sáu chữ vàng luôn dẫn đầu trong các đợt tấn công vào sào huyệt quân thù, khiến quân Nguyên mỗi khi thấy bóng cờ đỏ là khiếp đảm gọi ông là "Sát Thát tướng quân".
Trong một trận đánh ác liệt nhằm chặn đường rút lui của quân Thoát Hoan tại sông Như Nguyệt, do lực lượng quá chênh lệch, Trần Quốc Toản đã anh dũng hy sinh giữa lúc chiến đấu hăng hái nhất.Khi nghe tin ông mất, Vua Trần Nhân Tông đã vô cùng thương tiếc. Nhà vua đích thân viết văn tế và truy tặng ông tước Hoài Văn Vương (nâng từ tước Hầu lên tước Vương) để tôn vinh sự hy sinh vĩ đại của một người thiếu niên đã dành trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
Ngày nay, câu chuyện về quả cam bị bóp nát và lá cờ thêu sáu chữ vàng đã trở thành bài học vỡ lòng cho mọi trẻ em Việt Nam về lòng yêu nước. Tên của ông được đặt cho công viên, đường phố và đặc biệt là rất nhiều ngôi trường, như một lời nhắc nhở rằng: Lòng yêu nước không đợi tuổi.
