TRẦN QUỐC TOẢN BÓP NÁT QUẢ CAM: DO CĂM THÙ GIẶC HAY XẤU HỔ TRƯỚC VUA TRẦN?
Năm 1282, nhà Nguyên sai Toa Đô mang 50 vạn quân vượt biển đánh Chiêm Thành ở phía nam Đại Việt, trước đó nhiều lần đòi “mượn đường” đánh Chiêm… Đây là những dấu hiệu quân Nguyên Mông lăm le đánh chiếm Đại Việt lần thứ 2.
Hội nghị Bình Than lập tức được diễn ra vào tháng 10 năm đó. Hàng loạt cách sách lược kháng địch đã được đề ra, tình hình vô cùng cấp bách, từ trên xuống dưới, ai nấy đều ra sức chuẩn bị cho cuộc chiến đẫm máu. Tại hội nghị này, Hoài Văn Hầu - Trần Quốc Toản lúc đó được đoán định tầm 15-16 tuổi cũng đến tham dự, nhưng vì tuổi còn nhỏ nên chỉ được đứng ngoài chứ không được vào trong. Vua Trần ban cho một quả cam để an ủi nhưng sau đó Trần Quốc Toản đã bóp nát và đó cũng là giai thoại nổi tiếng nhất gắn với tên tuổi của ông. Nhưng tại sao Trần Quốc Toản lại hành động như vậy?
Hầu hết các tài liệu đều ghi lại rằng do “nghĩ đến bọn giặc cỏ, lại càng căm hận chúng nên Trần Quốc Toản đã vô ý bóp nát quả cảm tự lúc nào không hay” nhưng lại có một số tài liệu ghi chép lại như sau:
“Lại khi ấy, vua thấy Hoài Văn Hầu Quốc Toản và Hoài Nhân Vương Kiện đều tuổi còn bé, không cho dự bàn. Quốc Toản lấy làm xấu hổ, tức giận, tay cầm quả cam, bóp nát lúc nào không biết. Đến khi lui về, huy động gia nô và thân thuộc được hơn nghìn người, đóng chiến thuyền, đề sáu chữ “Phá cường địch, báo hoàng ân” vào lá cờ”
Nếu chiếu theo cách nói này, thì Trần Quốc Toản làm vậy là do “xấu hổ và tức giận” vì không được vua Trần tin vào sức mạnh, tài năng của mình có thể kháng địch, và nó hoàn toàn khác xa với ý kiến do “căm thù giặc”. Điều này cũng có lý vì hội nghị Bình Than chủ yếu để bàn về kế hoạch chống giặc, phân công nhiệm vụ, cần không khí trầm lắng chứ không hừng hực khí thế đánh giặc như hội nghị Diên Hồng.
Nhưng dẫu lý do có là gì đi chăng nữa thì việc Trần Quốc Toản yêu nước thù giặc, muốn danh hiến cuộc đời vì sự nghiệp chống ngoại xâm là điều không cần bàn cãi. Tâm thế có thể khác nhưng lòng yêu nước thì luôn sắt son và thật đáng trân quý.
