Trần Quốc Toản và quả cam bóp nát vì nghiệp lớn
Năm 1282, đế quốc Nguyên Mông – đạo quân kỵ binh hùng mạnh và tàn bạo nhất thế giới bấy giờ – đang nhăm nhe xua quân xâm lược nước Đại Việt lần thứ hai. Đứng trước vận mệnh đất nước "ngàn cân treo sợi tóc", vua Trần Nhân Tông đã triệu tập Hội nghị Bình Than, quy tụ tất cả các vương hầu, bá tước và tướng lĩnh kiệt xuất để cùng bàn mưu tính kế: nên hòa hay nên đánh?
Lúc bấy giờ, Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản mới chỉ là một thiếu niên khoảng 15, 16 tuổi. Dù mang trong mình dòng máu hoàng tộc và khí chất dũng cảm bẩm sinh, cậu vẫn bị gạt ra ngoài, không được nhà vua cho phép vào trong dự họp vì cho rằng tuổi còn quá nhỏ để bàn việc quốc gia đại sự. Đứng trên bờ bến Bình Than, nhìn những chiếc thuyền rồng lộng lẫy của các bậc cha chú đang rộn ràng bàn bạc kế sách, Quốc Toản vò võ một mình, trong lòng như có lửa đốt. Cậu uất ức đến trào nước mắt vì căm giận quân giặc hống hách xấc xược, lại xót xa vì bản thân có chí lớn mà chưa được cống hiến.
Bất chấp luật lệ, cậu giằng co với lính canh, chạy xuống bến đòi gặp vua xin đánh. Thấy được tấm lòng trung quân ái quốc hiếm có của chàng thiếu niên, vua Trần Nhân Tông không những không trách phạt mà còn ân cần khuyên nhủ. Vua ban cho cậu một quả cam quý rực rỡ để an ủi như dỗ dành một đứa trẻ, rồi sai người đưa trở lại bờ.
Cầm quả cam vua ban trên tay, Quốc Toản nửa mừng nửa tủi. Mừng vì được nhà vua thấu hiểu tấm lòng, nhưng tủi vì triều đình vẫn xem mình chỉ là một đứa trẻ vắt mũi chưa sạch. Vừa bước đi, đầu óc cậu vừa miên man nghĩ đến cảnh non sông bị giày xéo, nghĩ đến hàng vạn quân giặc sắp tràn sang. Lòng căm thù sục sôi hòa cùng ý chí chiến đấu mãnh liệt khiến đôi bàn tay cậu vô thức siết chặt lại. Đến khi xòe tay ra, quả cam quý vua ban đã bị bóp nát bét từ lúc nào không hay.
Hành động vô thức ấy đã thai nghén cho một quyết tâm lớn. Ngay khi trở về, Trần Quốc Toản đã huy động gia sản, chiêu mộ được hơn một ngàn binh sĩ gồm những người ruột thịt và trai tráng trong vùng. Cậu cho thêu lên lá cờ lớn sáu chữ vàng chói lọi: "Phá cường địch, báo hoàng ân" (Đánh tan kẻ thù mạnh, đền ơn vua). Đội quân tuổi trẻ ấy về sau đã sát cánh cùng đại quân của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, lập nên bao chiến công hiển hách, trở thành biểu tượng bất diệt cho tinh thần yêu nước của thanh thiếu niên Việt Nam.
