TRẦN QUỐC TUẤN: CHIẾN THẮNG BẢN THÂN TRƯỚC KHI THẮNG GIẶC VÀ BÀI HỌC ĐẠI NGHĨA DÂN TỘC
Trường Đại học Hải Dương
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn nổi tiếng là một thiên tài quân sự kiệt xuất, người chỉ huy tối cao đã ba lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh tan đế chế Nguyên – Mông hùng mạnh bậc nhất thế giới. Thế nhưng, điều làm nên tầm vóc vĩ đại của ông không chỉ nằm ở những chiến công hiển hách trên sông Bạch Đằng hay Vạn Kiếp, mà còn ở cách ông vượt qua những hiềm khích gia tộc để đặt đại nghĩa dân tộc lên trên hết.
Thân phụ của ông từng mang mối hận sâu sắc với triều đình nhà Trần và dặn lại con trai phải lấy lại thiên hạ. Mối thù cá nhân và gia đình ấy hoàn toàn có thể trở thành một mồi lửa châm ngòi cho sự chia rẽ, đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của vương triều.
Thế nhưng, khi đại quân Nguyên – Mông tràn sang xâm lược, đứng trước nguy cơ mất nước cận kề, Trần Quốc Tuấn đã có một lựa chọn lịch sử: gạt bỏ hoàn toàn thù riêng, chủ động xóa bỏ nghi kỵ để đồng lòng cùng triều đình nhà Trần và Vua Trần Nhân Tông đánh đuổi kẻ thù chung. Bản lĩnh và ý chí sắt đá của ông được thể hiện rõ nhất khi Vua Trần có ý lo lắng, ướm hỏi về việc hàng giặc, ông đã đanh thép khẳng định:
"Bệ hạ hãy chém đầu tôi trước rồi hãy hàng!"
Trần Quốc Tuấn hiểu thấu đáo một sự thật nghiệt ngã của lịch sử: một đất nước đang đối mặt với họa ngoại xâm sẽ không thể tồn tại nếu bị xâu xé và chia rẽ bởi những hiềm khích nội bộ. Sự chủ động giảng hòa và thái độ cư xử bao dung, chí công vô tư của ông đã trở thành chất keo kết dính, xây dựng nên khối đại đoàn kết bền chặt trong toàn bộ triều đình và quân đội nhà Trần.
Không chỉ giải quyết êm đẹp mối hòa khí nội bộ, ông còn định hình nên nghệ thuật quân sự độc đáo cho toàn dân tộc. Với tư tưởng "Quân cốt tinh nhuệ, không cốt số đông" cùng chiến thuật "Lấy đoản binh để thắng trường trận", ông đã lãnh đạo quân dân Đại Việt biến sự thua kém về quân số thành lợi thế về sự cơ động, dùng cái tinh anh của lòng dân và thế trận linh hoạt để quật ngã những đoàn chiến mã vô địch của kẻ thù.
Nếu chỉ nhìn Trần Quốc Tuấn như một vị tướng tài ba trên sa bàn quân sự, câu chuyện về ông sẽ chưa thực sự trọn vẹn. Trước khi lãnh đạo nghĩa quân giành lấy những chiến thắng oai hùng trên chiến trường, ông đã giành được một chiến thắng khác vô cùng gian khó nhưng ngời sáng bản lĩnh: chiến thắng trước lòng ích kỷ và hận thù cá nhân.
Và cho đến những phút cuối đời, khi đúc kết toàn bộ triết lý giữ nước trao lại cho hậu thế, ông vẫn đau đớn gửi gắm một tư tưởng vượt thời đại về lòng dân:
"Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước."
Chính sự hy sinh lợi ích riêng vì vận mệnh chung, cùng tầm nhìn lấy dân làm gốc ấy đã biến Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn trở thành biểu tượng vĩnh cửu của tinh thần đại nghĩa, đặt nền móng vững chắc cho sức mạnh quật cường của dân tộc Việt Nam qua muôn đời


