Trần Quốc Tuấn và “Hịch tướng sĩ”

Trần Quốc Tuấn, tức Hưng Đạo Đại Vương, là một trong những vị tướng kiệt xuất nhất của lịch sử Việt Nam. Ông sinh trong hoàng tộc nhà Trần, là con của An Sinh Vương Trần Liễu. Tuổi trẻ của Trần Quốc Tuấn gắn với những biến động trong nội bộ hoàng tộc, nhưng khi đất nước đứng trước họa ngoại xâm, ông đặt lợi ích dân tộc lên trên những mối bất hòa riêng. Sau cuộc xâm lược lần thứ nhất của quân Mông Cổ năm 1258, nhà Trần hiểu rằng một cuộc chiến lớn hơn có thể xảy ra. Và đúng như vậy, năm 1285, quân Nguyên chuẩn bị một lực lượng khổng lồ tiến vào Đại Việt. Trần Quốc Tuấn được giao trọng trách Quốc công Tiết chế, thống lĩnh quân đội. Trước khi bước vào cuộc chiến sinh tử, ông đặc biệt chú trọng việc xây dựng tinh thần chiến đấu của quân sĩ. Ông viết “Hịch tướng sĩ”, một áng văn nổi tiếng nhằm nhắc nhở các tướng lĩnh về trách nhiệm với đất nước. Bằng những lời lẽ mạnh mẽ, ông chỉ ra sự nguy hiểm của quân xâm lược và sự nhục nhã nếu người cầm quân chỉ lo hưởng lạc mà quên trách nhiệm. Ông nhắc đến những tấm gương trung thần trong lịch sử và đặt câu hỏi về danh dự của những người đang mang trọng trách bảo vệ giang sơn. “Hịch tướng sĩ” không đơn thuần là một bài văn. Nó là lời hiệu triệu trước một cuộc chiến mà nhà Trần biết rõ sẽ vô cùng khốc liệt. Khi quân Nguyên tràn xuống, quân Đại Việt phải nhiều lần rút lui, thậm chí bỏ kinh thành Thăng Long. Nhưng lực lượng chủ lực vẫn được bảo toàn. Trần Quốc Tuấn cùng các tướng lĩnh tổ chức lại quân đội, chờ thời cơ phản công. Cuối năm 1285, quân Nguyên thất bại và phải rút khỏi Đại Việt. Ba năm sau, Trần Quốc Tuấn tiếp tục chỉ huy cuộc kháng chiến lần thứ ba. Trận Bạch Đằng năm 1288 trở thành đỉnh cao trong sự nghiệp của ông. Sau chiến thắng, ông được phong tước Hưng Đạo Đại Vương. Ông mất năm 1300. Từ một vị tướng sống giữa những biến động của hoàng tộc, Trần Quốc Tuấn trở thành biểu tượng của tài năng quân sự và lòng trung thành với quốc gia. “Hịch tướng sĩ” cũng vượt khỏi phạm vi một văn kiện quân sự, trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của văn học yêu nước Việt Nam thời trung đại.