Trần Quý Hai - Cán bộ quân sự trưởng thành từ phong trào cách mạng Quảng Ngãi, có nhiều đóng góp trong xây dựng lực lượng.
Trung tướng Trần Quý Hai (1913 – 1985), tên thật là Bùi Chấn, bí danh Võ Văn Khế, quê ở xã Tịnh Châu, huyện Sơn Tịnh (nay thuộc thành phố Quảng Ngãi), tỉnh Quảng Ngãi. Ông là một nhà hoạt động quân sự và tướng lĩnh cấp cao của Quân đội nhân dân Việt Nam. Xuất thân là một cán bộ cách mạng trưởng thành mạnh mẽ từ thực tiễn phong trào đấu tranh tại quê hương Quảng Ngãi, ông đã có những đóng góp đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng các đại đoàn chủ lực và quản lý hậu cần quân đội. [1, 2, 3]
Trưởng thành từ phong trào cách mạng địa phương
Giác ngộ sớm: Tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930. Dù từng bị thực dân Pháp bắt giam và lưu đày qua nhiều nhà lao khắc nghiệt như nhà lao Quảng Ngãi, Ban Mê Thuột, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung. [1, 2]
Lãnh đạo khởi nghĩa: Sau khi Nhật đảo chính Pháp đầu năm 1945, ông tích cực tham gia và có đóng góp lớn trong ban lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ, sau đó trực tiếp lãnh đạo giành chính quyền trong cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại tỉnh Quảng Ngãi. Sau thắng lợi, ông từng đảm nhiệm vị trí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi. [1, 2]
Người đặt nền móng và xây dựng lực lượng vũ trang chủ lực
Từ một cán bộ phong trào địa phương, Trần Quý Hai nhanh chóng phát triển tài năng để trở thành chỉ huy cấp chiến trường dạn dày kinh nghiệm: [1]
Chính ủy kiêm Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 325: Giai đoạn chống Pháp, ông giữ vai trò then chốt tại mặt trận Bình - Trị - Thiên. Khi Đại đoàn 325 (một trong sáu đại đoàn bộ binh chủ lực đầu tiên của quân đội ta) được thành lập, ông được tin tưởng giao trọng trách lãnh đạo tối cao, xây dựng đơn vị này thành một quả đấm thép dũng mãnh. [1]
Căng kéo địch phối hợp với Điện Biên Phủ: Trong Đông - Xuân 1953-1954, trên cương vị Chính ủy Mặt trận Trung Lào và Chỉ huy trưởng Chiến dịch Hạ Lào - Đông Bắc Campuchia, ông đã điều hành lực lượng tấn công hiệu quả, buộc quân Pháp phải phân tán lực lượng cơ động, tạo điều kiện thuận lợi cho mặt trận chính Điện Biên Phủ giành thắng lợi. [1]
Tư lệnh Mặt trận Đường 9 - Khe Sanh và Quảng Trị: Trong kháng chiến chống Mỹ, tên tuổi ông gắn liền với cương vị Tư lệnh các chiến dịch mang tính bước ngoặt lịch sử năm 1968 (Khe Sanh) và năm 1972 (Quảng Trị) đầy cam go, ác liệt. [1]
Nhà tổ chức hậu cần và quản lý quân sự cấp cao
Không chỉ có tài thao lược trên chiến trường, Trung tướng Trần Quý Hai còn đóng vai trò cốt cán trong bộ máy xây dựng và quản lý lực lượng vĩ mô của Nhà nước: [1]
Ông từng giữ các chức vụ vô cùng quan trọng như: Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch nhà nước, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Chánh Thanh tra Quân đội, và Trưởng ban Cơ yếu Trung ương.
Giai đoạn đảm nhiệm quản lý hậu cần và thanh tra, ông có đóng góp to lớn trong việc xây dựng nền nếp chính quy, bảo đảm "mạch máu" khí tài, lương thực để quân đội trường kỳ kháng chiến bảo vệ tổ quốc. [1]
Ghi nhận những công lao vĩ đại đó, ông đã được Đảng và Nhà nước truy tặng phần thưởng cao quý nhất: Huân chương Sao vàng vào năm 2008. [1, 2]
