Trận Tầm Vu năm 1862 – Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu chiến L'Espérance

Trước khi trở thành người anh hùng gắn liền với câu nói bất hủ: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây", Nguyễn Trung Trực đã lập nên một chiến công lừng lẫy làm chấn động quân Pháp ở Nam Kỳ.

Năm 1861, sau khi chiếm được nhiều tỉnh miền Đông Nam Kỳ, quân Pháp sử dụng các tàu chiến để kiểm soát hệ thống sông ngòi, vận chuyển binh lính và đàn áp các phong trào khởi nghĩa. Một trong những chiến hạm thường xuyên hoạt động trên tuyến sông Vàm Cỏ Đông là tàu L'Espérance.

Nhận thấy tàu chiến này là mối đe dọa lớn đối với nghĩa quân và nhân dân, Nguyễn Trung Trực đã xây dựng một kế hoạch táo bạo. Ông cho nghĩa quân cải trang thành những người buôn bán trên sông, sử dụng một số ghe chở đầy rơm và vật liệu dễ cháy để tiếp cận tàu Pháp.

Trưa ngày 10 tháng 12 năm 1861 (theo nhiều tài liệu lịch sử; có tài liệu ghi đầu năm 1862 do khác biệt về lịch), khi tàu L'Espérance neo gần làng Nhật Tảo, nghĩa quân bất ngờ áp sát.

Chỉ trong chốc lát, lửa bùng lên dữ dội bao trùm con tàu. Nghĩa quân đồng loạt xông lên tiêu diệt toán lính canh, khiến quân Pháp hoàn toàn bất ngờ. Chiến hạm L'Espérance bị thiêu rụi giữa dòng sông, nhiều binh lính Pháp thương vong.

Chiến thắng này đã gây chấn động toàn Nam Kỳ. Đây là lần đầu tiên một tàu chiến hiện đại của Pháp bị nghĩa quân Việt Nam đánh chìm bằng một kế hoạch mưu trí và táo bạo. Tinh thần kháng chiến của nhân dân nhờ đó càng được cổ vũ mạnh mẽ.

Sau chiến công ở Nhật Tảo, Nguyễn Trung Trực tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân chiến đấu tại miền Tây Nam Bộ. Năm 1868, ông chỉ huy đánh chiếm đồn Rạch Giá, nhưng sau đó bị bắt. Dù bị dụ dỗ đầu hàng, ông vẫn kiên quyết từ chối và hiên ngang bước lên pháp trường.

Ngày nay, Đền thờ Nguyễn Trung Trực là nơi nhân dân cả nước đến dâng hương tưởng nhớ người anh hùng dân tộc. Hằng năm, lễ hội tưởng niệm Nguyễn Trung Trực thu hút hàng trăm nghìn người tham dự.