Trận tập kích Bần Yên Phú (1953)

Vị trí căn cứ hậu phương của GM3 (tiếng Pháp gọi là Base arrière) đóng ở xóm Lẻ, thôn Bần Yên Phú, cách thị trấn Bần Yên Nhân có đường 5 đi qua khoảng 800 m. Tại thị trấn, có một vị trí của quân Liên hiệp Pháp khoảng một đại đội và một vị trí quận lỵ Yên Mỹ có gần một đại đội bảo an trấn giữ.


Vị trí căn cứ hậu phương có một đại đội bộ binh phòng thủ, cùng với đội quân hậu cần như quân nhu, tài vụ, coi kho... tổng cộng khoảng 300 tên, vị trí có 3 hàng dãy thép gai, xen giữa có gài các loại mìn, các ụ súng xây bằng gạch hoặc đắp đất bố trí khắp xung quanh, vị trí lại ở sâu trong địch hậu nên địch rất chủ quan. Đầu tháng 4, tổ trinh sát gồm 4 đồng chí sau khi nhận nhiệm vụ thì qua một tuần đã về báo cáo kết quả đã vào được hai mũi, qua hết 3 hàng rào và phát hiện được các bãi mìn. Được báo cáo, Tỉnh đội nghiên cứu và xác định có thể đánh được, phác họa phân chia nhiệm vụ cho các đại đội; liền đó tổ chức đi trinh sát thực địa, thành phần gồm Võ An Đông - tỉnh đội trưởng, Đào Cơ - tiểu đoàn phó, Vũ Thành (lúc đó tên là Chiến) - chính trị viên tiểu đoàn, Mai Dương - tác huấn tiểu đoàn, ba đại đội trưởng 25, 27, 29 và mỗi mũi có trung đội trưởng đầu cầu. (Từ năm 1952, C25 và C29 mới được xây dựng thay thế C20 và C22 bổ sung lên Khu). Đi thực địa trở về, tỉnh đội trưởng và các cán bộ giở phác đồ ra để bàn bạc, đề ra câu hỏi: "Trước đây, ta chỉ tiêu diệt bằng nội ứng, một số vị trí cỡ trung đội, nhưng nay đã đánh vị trí cỡ tiểu đoàn lại bằng phương pháp tự ta mở cửa lấy, như vậy có khả năng tiêu diệt không? Đây là chuẩn bị cho chủ trương tác chiến cho nên chúng ta cứ bàn, bàn vào cũng được, bàn ra cũng được, chỉ khi nào có chủ trương dứt khoát rồi thì lúc đó chúng ta chỉ được phép bàn vào, chứ không bàn ra". Hội nghị đã thảo luận, phân tích mổ xẻ chỗ mạnh, chỗ yếu của địch và ta, kết quả anh em hoàn toàn nhất trí, không một ý nào khác, thống nhất chủ trương đánh tập kích tiêu diệt vị trí này tuy quy mô lớn hơn, tin tưởng sẽ giành được thế bất ngờ, diệt địch trong khi chúng chưa kịp triển khai chiến đấu.

Sau đó, tập hợp cán bộ từ tiểu đội trở lên phân chia nhiệm vụ và hợp đồng chiến đấu ngay trên sa bàn. Nhiệm vụ giao tới đâu, mũi tên chỉ tới đó, với khẩu hiệu đề ra là chủ trương tác chiến đã định rồi, bây giờ anh em tự thảo luận nhưng chỉ được bàn vào, chứ không được bàn ra, có nghĩa là được tha hồ nêu khó khăn, nhưng phải tìm cách khắc phục chứ không được bàn lùi nữa. Sau đó từng trung đội dẫn chiến sĩ của mình lên phổ biến động tác chiến đấu cho từng người, có sự giám sát bổ sung của đại đội. Kế hoạch tác chiến như sau:

Đại đội 27 và đại đội 29 đảm nhận diệt vị trí địch, đại đội 25 vào làm chủ thị trấn Bần Yên Nhân, kéo hỏa lực của địch ở thị trấn về phía mình, hỗ trợ cho bạn đánh địch ở Bần Yên Phú.

Bí mật cắt 2 hàng rào ngoài cùng, tháo gỡ mìn, rải bẹ chuối hai bên tạo đường tiến an toàn cho bộ đội phía sau, dùng bộc phá phá hàng rào thứ 3 trong cùng; rồi khi bộc phá nổ, tập trung 4 khẩu cối 60 bắn hai loạt hỗ trợ cho bộ đội xung phong.


Huy động 500 dân quân bố trí cách trận địa 1 km, sẵn sàng làm nhiệm vụ thu dọn chiến trường, mang vác thương binh, thu dọn chiến lợi phẩm...


Trong tổ chức chiến đấu, chúng tôi phải tổ chức huấn luyện đánh địch cố thủ các ụ súng và căn nhà, làm sao vừa đảm bảo diệt được địch, vừa đảm bảo an toàn cho ta, từ đó tổ chức tổ 3 ngưôi, chiến sĩ đầu tiên được trang bị một số thủ pháo, ném vào nhà uy hiếp địch bằng tiếng nổ; tiếp đó chiến sĩ thứ 2 dùng tiểu liên nã một loạt đạn để chiến sĩ thư 3 dùng súng trường có lưỡi lê áp sát lá cà bắt tù binh địch. Tổ này không được mang lựu đạn, vì những mảnh lựu đạn bắn ra có thể gây thương vong ngay cả cho tổ 3 người lúc đó đã ở sát địch. Về sau, bắt được một tù binh ở bốt Phương Trù, nó khai rằng đang ngủ, mở mắt thì thấy như có hoa cải rập rình ở mắt rồi ngất đi, bộ đội ta bắt thì mới biết.


Tổ chức trận tập kích đầu tiên lại đánh địch cỡ tiểu đoàn, chúng tôi rất lo lắng phải tự nghĩ ra những khó khăn có thể nảy sinh và tìm cách khắc phục.

Cái kéo cắt dây thép gai hồi đó không có trong tay, phải giao cho tổ quân giới tự rèn lấy. Nó không phải là kéo cộng lực, mà chỉ là kéo đơn giản, tổ chức cắt thế nào để không phát ra tiếng động, phải tổ chức 2 người, một người cầm 2 đầu dây, một người mắm môi vất vả cắt từng sợi rồi nhẹ nhàng vén 2 đâu dây vừa bị cắt xong để ra 2 bên. Cũng may, tuy rất chậm và không sắc nhưng kéo cắt cũng đạt yêu cầu. Chính sau trận đánh này, tôi vào kho thấy một số kéo của địch, thật quý hóa vô cùng, tôi trực tiếp mang một cái, giao thêm một cái nữa cho đồng chí liên lạc đi theo, nói rằng cái này quý hơn khẩu đại liên. Về sau, với các mẫu kéo chiến lợi phẩm đó, tổ quân giới sản xuất hàng loạt phục vụ các trận đánh.


Đánh trong trận nội địch một cách bất ngờ, đồng loạt nổ ra một lúc trong lòng địch, cách đánh như vậy về sau anh em gọi là chiến thuật "nở hoa trong bụng địch".

Triển khai chiến đấu, tiếp cận với đội hình hàng trăm người, chúng tôi rất lo sơ ý bị lộ, nên phải bắt mọi người bôi nhọ từ mặt tới chân như tây đen, áo ngụy trang phải chọn lá êm nhẹ, ai nấy đều ngậm gừng để chống ho, ai thường mắc chứng ho phải ở lại không được đi chiến đấu, quần áo trang bị theo người phải gọn, và đội quân phải chạy tại chỗ xem có phát ra tiếng động không. Chưa đủ, chúng tôi còn tổ chức diễn tập như thật, triển khai đội hình đầy đủ, có hàng rào dây thép gai gài bộc phá ống. Địa điểm diễn tập ở vườn chuối thôn Đông Tảo cách mục tiêu địch đánh khoảng 10 km. Tổ cắt dây thép gai đi trước bí mật cắt dây thép gai, rải bẹ chuối, làm dấu hiệu đường tiến. Để giữ bí mật, đội hình chiến đấu còn bố trí cách 100m, đợi khi tổ cắt dây hoàn thành việc mở cửa, đội hình chiến đấu lúc đó mới bắt đầu tiếp cận địch và xung phong.


Kết quả diễn tập đã đạt yêu cầu, các đơn vị thứ tự dàn đội hình đúng kế hoạch và giữ bí mật. Tổ cắt dây thép gai đúng thời gian. Bộ đội xung phong đúng theo đường mở cửa.

Nhờ công tác tổ chức chiến đấu tỉ mỉ, kỹ lưỡng, lường hết các khó khăn để khắc phục, cho nên đêm 10-5-1953, bộ đội hành quân tiếp cận. Từ khi nổ súng tới khi kết thúc diễn ra trong khoảng 30 phút, ta hoàn toàn áp đảo làm chủ chiến trường, quân địch hoàn toàn bị bất ngờ, không kịp triển khai chiến đấu. Hơn 100 tên địch bị bắt. Ta thu được 300 khẩu súng gồm đủ loại Bazoka, cối 81, 60, trung - đại liên, tiểu liên, súng trường. Thời bấy giờ thu được một lượng súng chiến lợi phẩm nhiều như vậy là chưa hề có, nhưng cái đáng quý hơn cả trong số chiến lợi phẩm là 3 thứ bộ đội Hưng Yên chưa có, lại rất cần cho phục vụ chiến đấu mật tập vị trí địch sau này, đó là :

1. Kéo cắt dây thép gai.

2. Thủ pháo đúc thành bánh có loại 1 lạng, có loại 5 lạng, bọc bằng giấy nến cát-tông, có lỗ sẵn để nhét kíp nổ. Loại này có uy lực hơn loại thủ pháo của ta bằng vải ép không chắc. Ta thu được hàng chục tạ thủ pháo, loại này dùng cho tới khi kết thúc chiến tranh.

3. Gần chục cái máy điện thoại và hơn 10 km dây máy điện thoại có thể dùng để nói thầm được, nói không thành tiếng, rất lợi cho việc chỉ huy hiệp đồng các mũi khi tiếp cận địch. Trận đánh đầu tiên ở Bần vẫn chỉ hợp đồng theo tiếng nổ của bộc phá. Còn về sau, các trận đánh lớn như Vân Trì, Dị Sử có nhiều mũi ở tương đối xa nhau đã được thống nhất chỉ huy hợp đồng chiến đấu nhờ có phương tiện này.


Trận tập kích tiêu diệt vị trí căn cứ hậu phương của GM3 ở Bần Yên Phú đêm 10-5-1953 không chỉ có ý nghĩa lớn về việc quân ta đánh sâu trong vùng tạm chiếm, đánh thẳng vào quân cơ động của Pháp trên sát đường chiến lược số 5, mà còn tiêu diệt hoàn toàn vị trí địch, bắt nhiều tù binh, thu nhiều vũ khí và chiến lợi phẩm các loại. Về phía ta thì tổn thất thương vong rất ít. Đối với bộ đội Hưng Yên có ý nghĩa đặc biệt nữa là trận này đánh dấu một bước trưởng thành về chất lượng của bộ đội trong việc sáng tạo ra một hình thức chiến thuật tiêu diệt vị trí phù hợp với hoàn cảnh địch hậu, đáp ứng được yêu cầu tác chiến là tiêu diệt được địch mà vẫn bảo toàn, bồi dưỡng lực lượng ta. Trận này là trận đánh thắng đầu tiên mở màn cho một loạt các trận tiếp theo, đồng thời nó cũng xây dựng một mô hình chuẩn bị tổ chức và thực hành chiến đấu cho một hình thức chiến thuật mật tập vị trí địch (hiểu theo nghĩa tập kích bí mật) hoặc nôm na gọi là chiến thuật "sờ địch" hoặc "nở hoa trong lòng địch".