Trần Thận, người trọn đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng

Năm 1943, ông bị mật thám Pháp bắt và kết án 3 năm tù giam. Trong nhà tù, kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhưng ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không hề khai báo. Tháng 3.1945, sau khi quân Nhật đảo chính Pháp, đồng chí Trần Thận cùng 8 đồng chí khác được trả tự do.

Vừa ra tù, ông liên lạc ngay với tổ chức, tích cực xây dựng cơ sở ở tổng An Lạc, khu Tây Duy Xuyên, xây dựng lực lượng tự vệ, nắm lực lượng thanh niên Phan Anh biến thành lực lượng tự vệ cứu quốc; tổ chức mít tinh khắp các thôn kêu gọi nhân dân đứng lên đánh đuổi phát xít Nhật, giành độc lập.

Năm 1947, đồng chí Trần Thận được Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng cử đi học Trường Lục quân do Quân khu 5 tổ chức ở tỉnh Quảng Ngãi. Sau khi kết thúc khóa học, từ năm 1947 đến năm 1952, đồng chí làm cán bộ dân quân tỉnh Quảng Nam.

Mùa hè năm 1952, đồng chí Trần Thận được Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng điều động bổ sung vào Ban Thường vụ Huyện ủy Duy Xuyên, làm Chính trị viên Huyện đội. Trên cương vị này, đồng chí đã góp phần cùng lực lượng vũ trang của địa phương lập nhiều chiến công vang dội, từ Bà Rén, Câu Lâu, Non Trượt, Đường 104, đánh tan nát tuyến phòng thủ của quân Pháp trên đất Duy Xuyên.Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đồng chí Trần Thận được chỉ định làm Phó Bí thư Huyện ủy, sau đó làm Bí thư Huyện ủy Duy Xuyên. Lúc này, Mỹ - Diệm trắng trợn vi phạm hiệp định, ra sức thực hiện chính sách tố cộng, diệt cộng, thẳng tay bắn giết cán bộ, đảng viên và đồng bào yêu nước. Một số huyện ủy viên và cán bộ rơi vào tay giặc, bị thủ tiêu. Địa bàn đứng chân không còn, phần đông cán bộ phải tìm đường ra miền Bắc hoặc chuyển vùng hoạt động.

Năm 1955, huyện ủy và cán bộ huyện còn không quá 10 người. Với phương châm “Đảng là của dân, cách mạng từ nhân dân”, đồng chí Trần Thận kịp thời chuyển phương thức hoạt động, phân công mỗi cán bộ phụ trách một địa bàn, dựa vào dân để xây dựng cơ sở cách mạng.

Đến năm 1959, cả huyện Duy Xuyên xây dựng được hàng chục chi bộ đảng, lực lượng cách mạng từng bước được phục hồi. Những năm tháng khó khăn ấy, cán bộ, đảng viên và nhân dân Duy Xuyên không thể nào quên hình ảnh đồng chí Bí thư Huyện ủy Trần Thận với bộ quần áo cộc, không có bảo vệ, không cần giao liên, trong những đêm tối trăng vẫn lặng lẽ từ khu Tây dò đường về khu Đông. Ban ngày ở hầm bí mật, ban đêm đến từng nhà, gặp từng người để thuyết phục, vận động gây dựng cơ sở. Nhờ đó, nhân dân càng tin vào Đảng, càng tin vào cán bộ.

Năm 1959, đồng chí vinh dự được Liên khu ủy 5 chỉ định bổ sung vào Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng, tiếp tục làm Bí thư Huyện ủy Duy Xuyên kiêm Bí thư Ban cán sự khu Trung của tỉnh. Tiếp đó, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IV (tháng 1.1960), đồng chí Trần Thận được bầu vào Tỉnh ủy, sau đó bổ sung vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy phân công làm Trưởng ban Quân sự tỉnh.

Sau thời gian ra Bắc chữa bệnh và học tập chính trị, đầu năm 1964, đồng chí Trần Thận về lại chiến trường miền Nam, được Khu ủy 5 phân công làm Phó Bí thư Tỉnh ủy phụ trách Chính trị viên Tỉnh đội kiêm Trưởng ban Dân vận - binh vận, đấu tranh chính trị, tuyên huấn. Thời gian này, đồng chí trực tiếp chỉ huy phong trào diệt ác, phá kìm, phá ấp chiến lược, giải phóng nông thôn đồng bằng ở Quảng Đà, mở ra thế và lực mới cho cách mạng.

Tháng 3.1965, quân viễn chinh Mỹ đổ bộ vào Đà Nẵng, mở đầu cho chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Vấn đề đặt ra đối với Đảng bộ Quảng Đà là phải tìm ra cách đánh Mỹ.

Trong một hội nghị mở rộng của Tỉnh ủy, đồng chí Trần Thận khẳng định quyết tâm của toàn Đảng bộ: “Chưa giải phóng miền Nam thì còn đánh, chiến tranh gì cũng đánh, đối tượng nào cũng đánh, đông bao nhiêu cũng đánh và lâu dài bao nhiêu cũng đánh... Chúng ta có nhiệm vụ đánh Mỹ trước tiên bằng hai chân, ba mũi giáp công để đóng góp kinh nghiệm cho toàn miền và góp phần đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ”.

Từ quyết tâm đó, phong trào chiến tranh nhân dân ở Quảng Đà phát triển rộng khắp, ba mũi giáp công được kết hợp chặt chẽ, tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Thực tế ấy càng chứng minh đồng chí Trần Thận là người lãnh đạo có tầm nhìn toàn diện, có thái độ dứt khoát, năng động, sáng tạo.

Tháng 1.1971, đồng chí Trần Thận được Khu ủy 5 cho ra miền Bắc điều trị bệnh. Năm 1972, đồng chí Trần Thận trở lại chiến trường miền Nam, được phân công Phó Bí thư Đặc khu ủy Quảng Đà và đến cuối năm 1972, làm Bí thư Đặc khu ủy thay cho đồng chí Hồ Nghinh. Ngày 27.1.1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, quân Mỹ phải rút quân về nước.

Đồng chí Trần Thận thường dặn cán bộ "không được dễ ngươi với địch” và luôn giữ thái độ kiên quyết bảo vệ cho đấu tranh vũ trang đến cùng, chấp nhận mọi hình thức kỷ luật, bởi ông xác định chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng và lợi ích của nhân dân là danh dự của người đảng viên, người lãnh đạo.

Điều băn khoăn đó của ông cũng được giải tỏa khi Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 21, khẳng định cách mạng miền Nam không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng bạo lực, tiến tới đánh bại kẻ thù, giành chính quyền về tay nhân dân. Một lần nữa, suy nghĩ, quyết tâm của ông lại đúng, được hiện thực hóa bằng chính chủ trương đúng đắn, kịp thời của Đảng.Có một câu chuyện riêng tư về đồng chí Trần Thận được ông Nguyễn Văn Dương - nguyên Đặc khu ủy viên, Bí thư Huyện ủy Duy Xuyên kể lại tại buổi tọa đàm về bảo tồn và phát huy giá trị căn cứ Đặc khu ủy Quảng Đà - Hòn Tàu do tỉnh Quảng Nam và TP.Đà Nẵng tổ chức năm 2011: Tại một cuộc họp Đặc khu ủy tại căn cứ Hòn Tàu vào năm 1973, giao liên mang bức thư của bà Trương Thị Trung - vợ ông từ ngoài Bắc gửi vào. Ông xem xong đưa mọi người chuyền tay nhau đọc.

Trong thư có đoạn: “Ông Thận! Cách mạng miền Nam là của Đảng, của nhân dân cả nước chứ đâu phải của riêng ông, ông bỏ tôi vò võ ngoài này cho đến già làm sao tôi sinh nở, hay ông chỉ biết cách mạng mà quên mất vợ con...”. Câu chuyện một lần nữa khẳng định tinh thần cách mạng, ý chí chiến đấu đến cùng của ông, sẵn sàng hy sinh tình cảm riêng tư vì nghiệp lớn.

Trong chiến dịch giải phóng Đà Nẵng, đồng chí Trần Thận trực tiếp nhận chỉ thị từ đồng chí Võ Chí Công - Bí thư Khu ủy, chủ trì cuộc họp của Ban Thường vụ Đặc khu ủy Quảng Đà để triển khai ý kiến chỉ đạo giải phóng Đà Nẵng của Khu ủy 5. Nhờ phân tích đúng tình hình, ta đã nhanh chóng giải phóng Đà Nẵng vào chiều ngày 29.3.1975.

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đồng chí Trần Thận được Khu ủy phân công làm Phó Bí thư Đặc khu ủy. Đến tháng 10.1975, tỉnh Quảng Nam và đặc khu Quảng Đà sát nhập thành tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, đồng chí Trần Thận được chỉ định làm Phó Bí thư Tỉnh ủy. Hậu quả chiến tranh để lại nặng nề, nhưng đồng chí Trần Thận bằng những sáng kiến táo bạo, đóng góp công sức, trí tuệ cùng Tỉnh ủy nhanh chóng khôi phục sản xuất, tăng cường xây dựng Đảng, đưa địa phương vượt qua khó khăn, phát triển đi lên.

Tháng 1.1980, đồng chí Trần Thận được Ban Bí thư Trung ương Đảng điều động về công tác tại Ủy ban Thanh tra Nhà nước, giữ chức Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra. Năm 1992, ông nghỉ hưu, nhưng bằng tình cảm, trách nhiệm của người đảng viên, đồng chí đã có nhiều ý kiến đóng góp xây dựng phát triển quê hương Quảng Nam - Đà Nẵng.