TRẦN THANH PHONG CỰU CHIẾN BINH
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
SÁU NĂM TUỔI TRẺ GIỮA HAI CUỘC CHIẾN
Có những con người không chọn thời đại mình sinh ra, nhưng lại chọn cách sống trọn vẹn với thời đại ấy.
Trong ký ức của chúng tôi, cựu chiến binh Trần Thanh Phong, sinh năm 1957, quê ở Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), là một người như vậy. Cuộc đời ông gắn liền với những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất của dân tộc. Điều đặc biệt là khi kể về những ngày cầm súng, ông không nói nhiều về chiến công hay sự hy sinh của bản thân, mà chỉ nhẹ nhàng nhắc lại như đang kể về một phần rất đỗi bình thường của cuộc đời.
Năm 1974, khi mới mười bảy tuổi, ông nhập ngũ. Đó là thời điểm cả nước đang dồn sức cho cuộc Tổng tiến công mùa Xuân năm 1975. Người thanh niên ngày ấy lên đường với tâm thế rất giản dị: "Chỉ biết là đi thôi, không biết bao giờ về, cũng không biết mình có còn trở về hay không."
Sau hơn một tháng huấn luyện, ông theo đơn vị hành quân "đi B" – cách gọi của bộ đội thời ấy để chỉ những người vào chiến trường miền Nam chiến đấu. Đoàn quân thuộc Quân đoàn 1 băng dọc tuyến Tây Trường Sơn, men theo đất Lào, qua ngã ba Đông Dương rồi tiến vào chiến trường miền Nam. Hành trang của người lính trẻ là chiếc mũ cối, ba lô, tăng võng, đôi dép cao su và một niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất.
Đến cuối tháng 4 năm 1975, đơn vị của ông được lệnh tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trận đánh đầu tiên cũng là trận đánh đáng nhớ nhất trong cuộc đời người lính trẻ diễn ra tại căn cứ Phú Lợi, Bến Cát (Bình Dương). Ngày 29 tháng 4, đơn vị đồng loạt tiến công. Đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, căn cứ được giải phóng, góp phần vào thắng lợi lịch sử của dân tộc.
Nhắc về trận đánh ấy, ông vẫn nhớ như in hình ảnh quân địch tháo chạy trong hỗn loạn, bỏ lại dọc đường súng đạn, quân trang và cả những bãi mìn được gài để cản bước tiến của quân ta. Trong đội hình tiến công luôn có xe tăng, xe bọc thép và các đơn vị chủ lực đánh thẳng vào những căn cứ đầu não, tạo nên sức mạnh áp đảo trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến.
Thế nhưng, niềm vui thống nhất đất nước chưa kéo dài bao lâu thì người lính trẻ lại tiếp tục lên đường.
Sau thời gian ngắn trở về miền Bắc, ông được điều động vào chiến trường Tây Nam khi biên giới liên tục bị lực lượng Khmer Đỏ quấy phá. Từ năm 1978, ông cùng đơn vị tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới và sau đó tiến quân sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế.
Ông kể rằng, khi đơn vị tiến vào Phnom Penh đầu tháng 1 năm 1979, điều khiến ông ám ảnh không phải là tiếng súng mà là một thành phố gần như không còn bóng người. Dưới chế độ diệt chủng Pol Pot, người dân bị ép rời khỏi nhà cửa, sống tập trung trong các công xã lao động, chịu đói khát, bệnh tật và những cuộc thảm sát kinh hoàng.
Suốt nhiều năm sau đó, bước chân người lính Trần Thanh Phong tiếp tục in dấu trên nhiều vùng đất của Campuchia như Kampong Speu, Kampong Chhnang, Battambang, Pursat và cả khu vực giáp biên giới Thái Lan. Đơn vị của ông liên tục cơ động, truy quét tàn quân Khmer Đỏ, bảo vệ thành quả cách mạng và giúp nhân dân Campuchia từng bước ổn định cuộc sống.
Đó là những năm tháng gian khổ mà chính ông cũng thừa nhận: nếu tiếp tục ở lại quân ngũ, chưa biết ngày nào chiến tranh mới kết thúc.
Năm 1981, sau hơn sáu năm quân ngũ, ông xin xuất ngũ. Trở về đời thường, ông làm công nhân nhưng rồi nhà máy giải thể. Cuộc sống mưu sinh đưa gia đình ông vào Bà Rịa – Vũng Tàu lập nghiệp bằng đủ nghề lao động phổ thông.
Giờ đây, ở tuổi gần bảy mươi, hai vợ chồng đều không có lương hưu. Gia đình còn nhiều khó khăn khi người con trai mắc bệnh, không thể lao động. Cuộc sống chủ yếu dựa vào khoản hỗ trợ bảo hiểm y tế của Nhà nước và sự chắt chiu từng ngày. Vì điều kiện kinh tế, ông chuyển về vùng ven sinh sống để có cuộc sống đỡ chật vật hơn.
Dẫu vậy, trong suốt buổi trò chuyện, chúng tôi không nghe ông than phiền về những thiếu thốn của bản thân. Điều khiến ông tự hào nhất vẫn là những năm tháng được khoác lên mình màu áo lính, được góp một phần tuổi trẻ vào ngày đất nước thống nhất và hoàn thành nghĩa vụ quốc tế cao cả.
Ở tuổi xế chiều, cựu chiến binh Trần Thanh Phong vẫn tham gia sinh hoạt Hội Cựu chiến binh địa phương. Trong ánh mắt hiền từ và giọng kể chậm rãi của ông, chúng tôi cảm nhận được vẻ đẹp của một thế hệ đã sống vì Tổ quốc nhiều hơn vì chính mình.
Những ký ức của ông không chỉ kể về một cuộc đời người lính, mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên có được. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi trẻ, mồ hôi, máu và cả những năm tháng đẹp nhất của biết bao con người như cựu chiến binh Trần Thanh Phong.
