Trần Thế Lại - Người lính lại lên đường
Những năm chiến tranh đã lùi xa, nhưng có những cuộc đời vẫn khiến tôi phải dừng lại, bởi họ đã dành phần tuổi trẻ đáng quý nhất cho đất nước. Trần Thế Lại sinh năm 1933, quê Quảng Tiến, Quảng Trạch, Bình Trị Thiên. Về năm mất, chưa nêu năm mất. Những mốc ngắn gọn ấy là điểm bắt đầu để tôi bước vào câu chuyện về ông - một con người sống trong giai đoạn đất nước phải liên tiếp đối diện với chiến tranh và những nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Dấu ấn chính được ghi lại về Trần Thế Lại là: Thiếu tá Quân đội nhân dân Việt Nam; đảng viên; được phong Anh hùng LLVTND năm 1979; bảng chưa nêu chi tiết đơn vị. Chi tiết này giúp ta xác định rất rõ vị trí của nhân vật trong lịch sử. Ông không đứng ngoài biến cố, mà ở ngay trong nhiệm vụ quốc tế và bảo vệ biên giới Tây Nam, nơi mỗi quyết định, mỗi ca trực hay mỗi lần cơ động đều có thể ảnh hưởng đến đồng đội và nhân dân.
Sau ngày đất nước thống nhất, người lính Việt Nam chưa kịp có một quãng bình yên dài. Ở biên giới Tây Nam và trên đất bạn Campuchia, các đơn vị vừa bảo vệ nhân dân, vừa thực hiện nghĩa vụ quốc tế trong điều kiện chiến trường phức tạp. Đó là một chương lịch sử khác của “thời hoa lửa”, ít được kể bằng những hình ảnh quen thuộc của kháng chiến chống Mỹ nhưng cũng đầy hy sinh. Những điều tưởng như rất nhỏ - một mệnh lệnh được chuyển đúng lúc, một đoạn đường được giữ, một thương binh được cứu, một vị trí không bị bỏ trống - có thể quyết định số phận của cả đội hình.
Tư liệu công khai về Trần Thế Lại hiện chưa kể lại đầy đủ từng trận đánh hay từng ngày công tác. Vì thế, câu chuyện này không gán thêm lời thoại hoặc chiến công mà nguồn chưa nêu. Điều chắc chắn có thể kể là ông thuộc một thế hệ đã nhận nhiệm vụ trong hoàn cảnh đặc biệt, và việc tên tuổi được ghi trong danh sách Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho thấy sự ghi nhận của Nhà nước đối với những đóng góp ấy. Chính sự thận trọng với tư liệu cũng là một cách tôn trọng nhân vật lịch sử.
Câu chuyện nhắc rằng sau năm 1975, vẫn có một thế hệ tiếp tục đi qua chiến tranh. Họ bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế, mang theo một quan niệm rất giản dị: khi Tổ quốc và nhân dân cần, người lính lại lên đường.
