TRẦN THẾ MÔN – NGƯỜI TƯỚNG LĨNH TỪ KHÓI LỬA ĐẾN CÔNG LÝ

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, có những con người đã đi qua gần trọn thế kỷ đầy biến động, từ phong trào công nhân đầu thế kỷ XX cho đến các chiến trường ác liệt và cả giai đoạn xây dựng đất nước sau hòa bình. Một trong những gương mặt tiêu biểu ấy là Thiếu tướng Trần Thế Môn. Ông sinh năm 1915 tại Hà Nam, quê gốc xã Trần Thương, huyện Nam Xang (nay thuộc xã Nhân Đạo, huyện Lý Nhân). Từ một thanh niên nghèo rời quê lên Hải Phòng làm thợ, ông sớm tiếp xúc với phong trào công nhân và tham gia hoạt động đấu tranh từ những năm 1930. Chính môi trường lao động và phong trào cách mạng đã hun đúc trong ông tinh thần đấu tranh kiên cường và ý chí gắn bó với nhân dân lao động. Năm 1939, ông bị thực dân Pháp bắt giam vì tham gia các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi cho công nhân. Sau nhiều lần bị tù đày, ông vẫn giữ vững khí tiết, tiếp tục hoạt động cách mạng. Đến năm 1940, ông chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng. Trong thời gian bị giam cầm tại các nhà tù khét tiếng như Sơn La và Chợ Chu, ông cùng nhiều đồng chí đã tổ chức vượt ngục, tiếp tục trở lại hoạt động cách mạng. Từ đây, ông lấy tên hoạt động là Trần Thế Môn. Từ năm 1944 đến Cách mạng Tháng Tám 1945, ông tham gia lực lượng Cứu quốc quân, hoạt động tại Tuyên Quang và Thái Nguyên, góp phần xây dựng căn cứ địa Việt Minh và tham gia các hoạt động giành chính quyền ở địa phương. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ huy trong các đơn vị quân đội non trẻ, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng trong những ngày đầu thành lập. Trong kháng chiến chống Pháp, ông lần lượt giữ nhiều cương vị quan trọng như trung đoàn trưởng các đơn vị chủ lực tại Bắc Bộ. Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ trong công tác quân sự và tổ chức lực lượng, đặc biệt trong lĩnh vực công binh và huấn luyện cán bộ. Từ những năm 1960, ông được điều động vào chiến trường miền Nam, trực tiếp tham gia chỉ huy tại các mặt trận lớn như Đường 9 – Bắc Quảng Trị và Mặt trận Tây Nguyên (B3). Trong giai đoạn này, ông giữ vai trò chính ủy, góp phần quan trọng trong công tác chính trị và tổ chức lực lượng tại chiến trường ác liệt. Sau năm 1975, ông tiếp tục đảm nhiệm các trọng trách trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có chức vụ Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương kiêm Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, đồng thời tham gia công tác tư pháp và đào tạo cán bộ pháp luật. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng và nhận nhiều huân chương cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh. Cuộc đời Trần Thế Môn là hành trình hiếm có của một con người đi qua cả ba giai đoạn lớn của lịch sử cách mạng Việt Nam: từ phong trào công nhân, qua hai cuộc kháng chiến, đến công cuộc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quân đội sau hòa bình. Ông qua đời năm 2009, khép lại một cuộc đời gần trọn thế kỷ gắn bó với cách mạng, với quân đội và với công lý. Nhưng dấu ấn của ông vẫn còn lại như một phần ký ức của thời đại – thời của những con người đi qua lửa đạn để giữ vững niềm tin vào độc lập và kỷ cương đất nước.