Trần Thị Bắc

THỜI HOA LỬA – TRẦN THỊ BẮC

NGƯỜI CON GÁI BÊN NÚI ĐÔI

Năm 1932, tại Xuân Đoài, xã Phù Linh, Sóc Sơn, Hà Nội, Trần Thị Bắc sinh ra trong một gia đình sớm chịu nhiều mất mát bởi chiến tranh. Cha chị từng bị thực dân Pháp bắt giam, còn người chú ruột đã hy sinh khi tham gia bộ đội. Những điều ấy khiến cô gái trẻ sớm hiểu hơn về con đường mà quê hương mình đang đi qua.

Năm 1949, khi mới 17 tuổi, Trần Thị Bắc tham gia Ban Chấp hành phụ nữ xã Lạc Long rồi xung phong vào đội du kích.

Khi ấy, Núi Đôi không chỉ là một thắng cảnh của vùng Sóc Sơn. Đây còn là một vị trí quân sự quan trọng, nơi quân Pháp xây dựng hệ thống đồn bốt để kiểm soát khu vực. Vì vậy, việc bám dân, giữ đất, liên lạc và đưa đón cán bộ trở thành nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với lực lượng du kích địa phương.

Trần Thị Bắc được giao làm tổ trưởng tổ du kích Xuân Đoài.

Năm 1951, chị đảm nhiệm cùng lúc ba nhiệm vụ: quân báo, cứu thương và binh vận.

Ban ngày, người dân vẫn có thể bắt gặp một cô gái trẻ gánh hàng đi chợ. Nhưng phía sau dáng vẻ bình dị ấy là một nữ du kích đang tìm hiểu tình hình địch, nắm địa bàn và tìm cách xây dựng cơ sở.

Chị đã làm công tác binh vận hiệu quả, vận động được một số người trong hàng ngũ đối phương giao nộp vũ khí. Đồng thời, những cơ sở mà chị xây dựng cũng cung cấp thông tin về kế hoạch hoạt động của địch cho lực lượng cách mạng.

Hoạt động của Trần Thị Bắc dần bị đối phương phát hiện.

Chúng từng bắt cha chị và tra hỏi về hoạt động của con gái, nhưng ông vẫn kiên quyết không khai báo. Trong khi đó, chị tiếp tục bám địa bàn, tiếp tục làm nhiệm vụ và tiếp tục sống giữa vùng địch kiểm soát.

Giữa những năm tháng gian khó ấy, Trần Thị Bắc gặp người chiến sĩ Trịnh Khanh khi chị theo học lớp y tá. Tình cảm của họ nảy nở trong những ngày kháng chiến và rồi một đám cưới giản dị được tổ chức ngày 9/12/1953.

Nhưng niềm hạnh phúc ấy chỉ kéo dài trong thời gian rất ngắn.

Hai ngày sau lễ cưới, chị trở về quê tiếp tục làm nhiệm vụ.

Đó là lần chia tay mà cả hai không biết sẽ trở thành lần cuối cùng.

Đêm 16/3/1954, vào khoảng 22 giờ, Trần Thị Bắc dẫn đường cho một đoàn cán bộ từ vùng tự do vào vùng tạm chiếm ở Phù Linh để chuẩn bị cho nhiệm vụ chiến đấu.

Khi đoàn đến khu vực bãi Thái Hòa, họ bất ngờ rơi vào ổ phục kích.

Nhận thấy nguy hiểm, chị lập tức hô lớn để cảnh báo những người đi phía sau.

Hành động ấy đã giúp đoàn cán bộ kịp thời nhận ra tình thế và rút lui an toàn. Còn Trần Thị Bắc hy sinh trong đêm hôm đó.

Người con gái mới 22 tuổi đã nằm lại giữa quê hương trong những ngày cuối của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau này, câu chuyện về Trần Thị Bắc được nhà thơ Vũ Cao biết đến qua lời kể của đồng đội và người dân Phù Linh. Từ đó, ông sáng tác bài thơ “Núi Đôi”, lấy hình tượng người con gái đã hy sinh ở vùng Núi Đôi làm cảm hứng.

Nhưng nếu chỉ biết đến Trần Thị Bắc qua bài thơ, có lẽ người ta sẽ khó hình dung hết con người thật phía sau hình tượng ấy.

Bởi ngoài câu chuyện tình cảm, chị còn là một nữ du kích từng nhiều năm bám đất, làm quân báo, cứu thương, binh vận và bảo vệ cơ sở cách mạng giữa vùng địch kiểm soát.

Tháng 7/2018, Nhà nước truy tặng Trần Thị Bắc danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chiến tranh đã lùi xa.

Núi Đôi vẫn đứng đó, còn người con gái năm nào đã trở thành một phần của ký ức quê hương.

Trần Thị Bắc ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng câu chuyện về chị vẫn được kể lại qua những trang sử, qua ký ức của gia đình, đồng đội và đặc biệt là qua hình tượng người con gái trong “Núi Đôi”.

Có những người bước vào lịch sử bằng một chiến công lớn. Cũng có những người được nhớ đến bởi một khoảnh khắc lựa chọn không nghĩ cho riêng mình. Trần Thị Bắc đã để lại tuổi xuân nơi quê hương, để rồi nhiều năm sau, tên tuổi chị vẫn còn được nhắc đến bên Núi Đôi — nơi câu chuyện của một người con gái đã vượt qua thời gian để trở thành ký ức của cả một thế hệ.