Trần Thị Huyến – dự lễ kỷ niệm tám mươi năm Quốc khánh tại Quảng trường Ba Đình

TRẦN THỊ HUYẾN

Năm sinh: 1939

Quê quán: xã Thạch Đồng, Hà Tĩnh

Bà Trần Thị Huyến lớn lên tại Thạch Đồng, Hà Tĩnh, trong một gia đình có truyền thống hoạt động cách mạng. Cha bà là Trần Hậu Trưởng, cán bộ tham gia phong trào chống thực dân Pháp và hy sinh năm 1938. Về sau bà nuôi các con bằng lao động, buôn bán và dành dụm để các con học tập. Đến những năm cuối thập niên 1970, hai người con trai Nguyễn Văn Đường và Nguyễn Văn Cát lần lượt hy sinh trong thời kỳ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Tư liệu về năm hy sinh của anh Đường ghi khác nhau giữa 1977 và 1978; năm hy sinh của anh Cát được ghi là 1980.

Anh Cát từng là sinh viên Trường Đại học Bách khoa, có khả năng học tập và yêu văn nghệ. Anh chọn nhập ngũ trong lúc mẹ đã mất người con trai trước đó. Khi kể chuyện gia đình, bà Huyến nhắc tới quyết định của các con bằng tên và hướng đi của từng người, không gộp họ thành một biểu tượng vô danh. Chiến tranh đối với nhà bà kéo dài cả sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi những người lính tiếp tục ra biên giới.

Tuổi già, bà sống cùng người con út Nguyễn Văn Thuyết và con dâu Nguyễn Thị Thắm tại tổ dân phố Liên Công, phường Trần Phú, Hà Tĩnh. Năm 2025, bà được mời tới Quảng trường Ba Đình dự lễ kỷ niệm tám mươi năm Quốc khánh 2 tháng 9. Hình ảnh bà trên lễ đài được nhiều người biết đến. Sự kiện ấy đến gần nửa thế kỷ sau khi bà nhận tin con hy sinh, đánh dấu một cuộc gặp giữa ký ức riêng của gia đình và lễ kỷ niệm chung của đất nước.

Trong đời bà Huyến có ba thế hệ nối tiếp: người cha ngã xuống trước khi bà lớn lên, hai người con hy sinh trong chiến đấu, và người con út chăm sóc bà lúc tuổi cao. Những thông tin này có thể kiểm tra từ hồ sơ và bài phỏng vấn; chúng đủ để hiểu vì sao một người mẹ Hà Tĩnh được nhớ tới, cả ở quê nhà lẫn tại Ba Đình.