Trần Thị Kỷ - "Ngọn đuốc thép" tuổi 19 với khí tiết bất diệt trong lửa thiêu

Trong ký ức của những người ở lại, có những sự hy sinh đã hóa thân vào hồn sông núi, trở thành những thiên anh hùng ca chói lọi truyền lại cho muôn đời sau. Như lời ông Dũng từng nghẹn ngào chia sẻ, đó là hình ảnh về Anh hùng Liệt sĩ Trần Thị Kỷ — người con gái hiền dịu nhưng mang ý chí kiên cường sắt đá của đất mẹ An Nhơn. Chị bị địch bắt, bị tra tấn đến chết đi sống lại nhưng kẻ thù vẫn không thể moi được bất cứ thông tin gì, để rồi chúng hèn hạ quyết định thiêu sống người nữ chiến sĩ khi chị vừa tròn 19 tuổi xuân. Trang sử bi tráng ấy đã khắc sâu vào lòng non sông, biến tên tuổi của chị thành một biểu tượng bất tử về lòng yêu nước và sự kiên trung vô hạn với cách mạng.

Sinh năm 1947 tại xã Nhơn Mỹ, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định, Trần Thị Kỷ được nuôi dưỡng trong một gia đình có truyền thống cách mạng nồng nàn. Sớm chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo, lòng căm thù giặc sâu sắc đã nung nấu trong tâm trí người con gái trẻ. Tháng 2/1963, khi mới 16 tuổi, chị đã hăng hái tham gia vào lực lượng du kích xã, nhận nhiệm vụ làm giao liên chuyển thư từ. Suốt hai năm sau đó, bất chấp tai mắt mưu mô của kẻ thù, người con gái nhỏ nhắn ấy đã bền bỉ chuyển giao tài liệu mật của Huyện ủy đến nhiều cơ sở, góp công lớn giúp lực lượng ta diệt ác, phá kìm, chuẩn bị cho phong trào “đồng khởi” giải phóng quê hương. Đến tháng 2/1965, sau khi được đào tạo trở thành một y tá, chị lại cùng đồng đội đánh thọc sâu vào khu đồn Gò Găng thuộc xã Nhơn Thành, tiêu diệt nhiều tên địch để đưa nhân dân trở về làng cũ. Không chỉ gan dạ trong chiến đấu, chị còn là người y tá có trái tim nhân hậu, trực tiếp cứu chữa cho trên 200 thương, bệnh binh. Gặp giai đoạn địch thực hiện chiến thuật tàn bạo “đốt sạch, giết sạch” hòng “tát nước bắt cá”, lực lượng ta lâm vào cảnh thiếu thốn trăm bề, chính chị Kỷ đã không ngại nguy hiểm đến từng gia đình cơ sở cách mạng để vận động từng viên thuốc, bát cơm, ngọn rau phục vụ thương binh.

Thế nhưng, bước ngoặt nghiệt ngã đã đến vào ngày 18/5/1966 khi chị bị địch bắt trong một chuyến hoạt động liên lạc. Để khủng bố tinh thần của nhân dân và ép người nữ du kích phải khai ra nơi ẩn nấp của đồng đội, quân thù đã dùng những thủ đoạn tra tấn tàn bạo, man rợ nhất có thể tưởng tượng ra. Chúng đóng đinh vào mười đầu ngón tay chị, dùng lưỡi lê xăm thẳng vào da thịt, trói hai chân vào cành mít rồi buộc tóc chị vào ngọn tre, dùng lửa đốt từng phần cơ thể. Đau đớn thể xác lên đến tột cùng, thân thể rách nát đến chết đi sống lại, nhưng người con gái tuổi 19 ấy vẫn hiên ngang không hé răng nửa lời, quyết dùng mạng sống để bảo vệ tuyệt đối bí mật của Đảng, của đồng đội.

Sự kiên cường của chị đã hoàn toàn làm bất lực ý chí cuồng bạo của kẻ thù. Không moi được một dòng thông tin, ngày 19/5/1966, kẻ địch lồng lộn áp giải chị ra cây mít, treo ngược thân hình rách nát của chị lên, tạt xăng vào người rồi lạnh lùng châm lửa thiêu sống trước mặt nhân dân. Giữa ngọn lửa hồng rực cháy ngùn ngụt nuốt chửng lấy thân mình, người con gái đất An Nhơn không một tiếng rên xiết, không một lời kêu la. Ý chí quật cường của một người cộng sản trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết, Trần Thị Kỷ dùng chút hơi tàn và sinh lực cuối cùng để hô vang khẩu hiệu vang vọng đất trời: “Đả đảo Đế quốc Mỹ, đả đảo bọn tay sai bán nước, Hồ Chí Minh muôn năm!”. Tiếng hô ấy tắt lịm khi chị anh dũng hy sinh, nhưng nó đã kịp gieo vào lòng hàng trăm người dân chứng kiến sự căm thù giặc sâu sắc và một niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng.

Người con gái ấy ngã xuống khi tuổi đời mới vừa tròn mười chín, hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân đẹp nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Ghi nhận những chiến công và sự hy sinh vô song đó, Đảng và Nhà nước đã truy tặng chị Huân chương Kháng chiến hạng ba, và vào ngày 20/12/1994, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức truy tặng chị danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hôm nay, tên của chị đã được trang trọng đặt cho các tuyến đường đẹp tại thành phố Quy Nhơn, thị xã Hoài Nhơn và thị xã An Nhơn. Những con đường mang tên Trần Thị Kỷ vẫn ngày ngày soi bóng thế hệ trẻ, như một lời nhắc nhở ngàn đời về đạo lý uống nước nhớ nguồn, và là niềm tự hào sâu sắc về tinh thần “phụ nữ kiên trung, bất khuất” của mảnh đất Bình Định anh hùng.