TRẦN THỊ LÝ

là một nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung, tiêu biểu của quê hương xứ Quảng anh hùng; khi được tuyên dương danh hiệu Anh hùng, đồng chí là đảng viên, cán bộ giao liên của tỉnh. Từ năm 12 tuổi, Trần Thị Lý đã tham gia Thiếu nhi cứu quốc của xã; năm 1946 được điều về làm cán bộ Văn phòng Thanh niên cứu quốc huyện Điện Bàn và là Ủy viên Thường vụ Ban Chấp hành Thanh niên cứu quốc huyện. Trong các năm 1951–1952, chị được Đảng giao nhiệm vụ đi xây dựng cơ sở tại xã Điện Hồng, vùng tạm chiếm của thực dân Pháp, kiên cường trụ bám hoạt động cùng đồng chí, đồng đội cho đến đầu năm 1952 thì bị thực dân Pháp và tay sai địa phương vây bắt, giam tại đồn Vân Ly – Gò Nổi. Tháng 4 năm 1955, chị phụ trách đường dây liên lạc bí mật của tỉnh tại Đà Nẵng; trong bối cảnh địch kiểm soát gắt gao, ráo riết lùng bắt cán bộ cách mạng, chị đã kịp thời liên lạc, tập hợp các đồng chí ở các huyện, tìm cách lánh ra Đà Nẵng, hạn chế tổn thất cho phong trào. Tháng 6 năm 1955, chị bị địch bắt lần thứ hai và chịu tra tấn vô cùng dã man nhưng vẫn kiên quyết không khai báo, bảo vệ bí mật của Đảng và cơ sở cách mạng; sau 5 tháng giam cầm không thu được kết quả, địch buộc phải trả tự do cho chị. Tháng 6 năm 1957, trong khi làm nhiệm vụ, Trần Thị Lý bị bắt lần thứ ba; mặc dù phải chịu mọi cực hình tra tấn man rợ như điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung, tinh thần chị vẫn không hề lay chuyển. Tháng 10 năm 1958, sau khi tra tấn chị đến kiệt sức, cho rằng chị không thể sống được, địch đã vứt chị ngoài nhà lao; được cơ sở cách mạng cứu chữa, chị được đưa ra khỏi Gò Nổi và sau đó ra miền Bắc điều trị vết thương. Sự kiên trinh, bất khuất của người con gái xứ Quảng đã giúp chị vượt qua những tháng ngày tra tấn khốc liệt trong nhà tù Mỹ – Diệm và trở về từ cõi chết; tại Bệnh viện Việt – Xô năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm chị trong niềm xúc động sâu sắc, cùng với sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cán bộ miền Nam tập kết và sự khâm phục, sẻ chia của bạn bè quốc tế.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của Trần Thị Lý gắn liền với chặng đường đấu tranh anh dũng chống đế quốc Mỹ của đồng bào miền Nam và nhân dân cả nước; qua mọi hoàn cảnh bí mật hay công khai, trong tù đày và tra tấn, chị luôn nêu cao phẩm chất sáng ngời của người cán bộ cách mạng kiên trung, là biểu tượng tiêu biểu cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” và cho ý chí quật cường của dân tộc. Năm 1992, do vết thương tái phát nặng, chị từ trần tại Bệnh viện C – Đà Nẵng; ghi nhận những cống hiến to lớn đó, ngày 02/02/1992, Nhà nước đã trao tặng chị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.