TRẦN THỊ LÝ – NGƯỜI CON GÁI TỪ CÕI CHẾT TRỞ VỀ
Năm 1956, Trần Thị Lý – cô gái Quảng Nam mới 23 tuổi – đã ba lần bị địch bắt. Lần thứ ba, kẻ thù dồn bà vào ngục tối Vĩnh Diện (Đà Nẵng). Hòng moi bí mật cách mạng, chúng dùng đủ thứ nhục hình dã man nhất: điện giật, dùi đâm, cắt vú, nung bộ phận sinh dục… Đau đớn tột cùng, nhiều lần bà ngất lịm, nhưng không một lời khai.
1. “Thịt da em là sắt hay là đồng?”
Năm 1956, Trần Thị Lý – cô gái Quảng Nam mới 23 tuổi – đã ba lần bị địch bắt. Lần thứ ba, kẻ thù dồn bà vào ngục tối Vĩnh Diện (Đà Nẵng). Hòng moi bí mật cách mạng, chúng dùng đủ thứ nhục hình dã man nhất: điện giật, dùi đâm, cắt vú, nung bộ phận sinh dục… Đau đớn tột cùng, nhiều lần bà ngất lịm, nhưng không một lời khai.
“Thịt da em có thể rách nát, nhưng xương sống em không thể gập. Bánh xe địch có thể nghiền nát thân thể em, nhưng không thể nghiền nát ý chí của một người cộng sản.” – đó là những lời bà viết vụng về trên mảnh giấy vụn trong xà lim tối.
2. “Từ cõi chết, em trở về, chói lọi”
Tháng 9/1958, sau những đòn tra tấn cuối cùng, bà kiệt sức, tưởng đã chết. Bọn cai ngục vứt xác bà ra bãi rác. Nhưng kỳ tích đã xảy ra: bà vẫn thoi thóp thở. Cơ sở cách mạng phát hiện, bí mật đưa bà vượt biên sang Campuchia, rồi ra Hà Nội.
Khi vào Bệnh viện Việt – Xô, cân nặng của bà chỉ vỏn vẹn 26 kg. Cả người có 42 vết thương đang rỉ máu. Các bác sĩ bảo:
“Bệnh nhân này đã đi qua cửa tử”.
Và bà đã sống – một phép màu của ý chí và tình yêu nước.
Nhà thơ Tố Hữu đến thăm, nhìn thân thể bà nát nhừ, bật khóc rồi viết nên những vần thơ bất hủ:
“Em là ai? Cô gái hay nàng tiên… Thịt da em hay là sắt là đồng? … Từ cõi chết, em trở về, chói lọi. Cả nước ôm em, khúc ruột của mình”.
3. “Không gì có thể khuất phục được người con gái Việt Nam”
Chiến tranh đã lùi xa, Trần Thị Lý trở về Đà Nẵng. Bà không thể làm mẹ vì vết thương do kẻ thù gây ra. Vợ chồng bà sống trong căn nhà cấp 4 khiêm tốn, từng làm bia thủ công để mưu sinh. Có công lao to lớn với đất nước, nhưng bà không đòi hỏi một điều gì.
Mãi đến năm 1992, bà mới được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Chỉ vài tháng sau, bà qua đời. Nhưng tên bà được đặt cho một cây cầu rực rỡ bắc qua sông Hàn – Cầu Trần Thị Lý. Cây cầu dây văng lung linh như một biểu tượng của sự kiên cường, vươn lên từ đau thương.
Hôm nay, đứng trên cầu Trần Thị Lý, nhìn dòng sông Hàn lấp lánh, tôi chợt nhớ câu thơ của Tố Hữu:
“Không giết được em, người con gái anh hùng!”
Bà đã dạy cho thế hệ trẻ chúng tôi một bài học: có những thứ kẻ thù không thể cướp đi – đó là lòng yêu nước, đó là phẩm giá, đó là niềm tin vào ngày mai.
Trần Thị Lý – một cô gái nhỏ bé, một trái tim lớn, một huyền thoại giữa thời hoa lửa. Và huyền thoại ấy sẽ còn mãi, nhắc nhở chúng ta hôm nay phải sống xứng đáng hơn, yêu thương nhiều hơn, và không bao giờ được quên.
