Trần Thị Lý: "Người con gái Việt Nam" từ cõi chết trở về (1933 - 1992)
Trần Thị Lý (tên thật là Trần Thị Nhâm) quê ở Điện Bàn, Quảng Nam. Bà là một chiến sĩ đường dây giao liên và hoạt động tình báo xuất sắc. Tên tuổi của bà không gắn liền với việc tiêu diệt được bao nhiêu kẻ thù, mà là biểu tượng tột đỉnh về sức chịu đựng phi thường và ý chí bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trước những đòn tra tấn man rợ nhất của thời đại.
Năm 1956, bà bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam trong chiến dịch "Tố cộng, diệt cộng". Biết bà là một cơ sở cách mạng quan trọng, địch đã giam cầm bà qua vô số nhà tù, áp dụng những nhục hình tàn khốc của thời trung cổ. Chúng dùng kìm rút móng tay, dùng dao cắt rời từng mảng thịt trên người, đổ nước xà phòng và nước mắm có ớt vào mũi, kẹp điện vào những vùng kín đáo nhất, thậm chí cho chó săn cắn xé cơ thể bà. Suốt hơn 2 năm trời bị đày đọa tàn khốc, nếm trải "chín sống mười chết", Trần Thị Lý vẫn cắn răng chịu đựng, không hé răng khai báo dù chỉ một lời, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tổ chức.
Tháng 10 năm 1958, khi thấy bà đã thoi thóp, toàn thân đầy thương tích lở loét không còn hình người, kẻ thù đem vứt bà ra ngoài bãi rác vì nghĩ bà đã chết. Cơ sở cách mạng đã bí mật đưa bà về tuyến sau, rồi chuyển ra miền Bắc chữa trị trong tình trạng sức khỏe suy kiệt nặng. Câu chuyện về ý chí thép của bà đã làm rơi nước mắt hàng triệu người, trở thành nguồn cảm hứng để nhà thơ Tố Hữu viết nên bài thơ "Người con gái Việt Nam" nổi tiếng: "Em là ai? Cô gái hay nàng tiên / Em có tuổi hay không có tuổi / Mái tóc em đây, hay là mây là suối / Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông...".
