TRẦN THỊ LÝ – NGƯỜI NỮ CHIẾN SĨ KIÊN CƯỜNG

TRẦN THỊ LÝ – NGƯỜI NỮ CHIẾN SĨ KIÊN CƯỜNG

Trần Thị Lý, tên khai sinh là Trần Thị Nhâm, bí danh Bích Ngọc, sinh ngày 30 tháng 12 năm 1933 tại xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Gò Nổi, thành phố Đà Nẵng), là cháu gái của nhà cách mạng Trần Cao Vân. Từ năm 1945–1950, bà được tổ chức giao nhiệm vụ phụ trách phong trào thiếu nhi của xã Chương Dương (nay thuộc xã Điện Quang, Điện Bàn), cán bộ phụ nữ cứu quốc huyện Điện Bàn. Ngày 30 tháng 4 năm 1950, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Giai đoạn 1951–1956, bà tham gia đường dây cán bộ nằm vùng và đã từng 2 lần bị bắt nhưng đều được tha vì không đủ chứng cứ. Năm 1957, bà bị bắt lần thứ 3 trong một chiến dịch truy nã Việt Minh do Ngô Đình Diệm tổ chức. Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa đã tra tấn bà một cách ác liệt với những hình thức như điện giật, dùi đâm, đổ nước xà phòng. Tháng 9 năm 1958, khi bà kiệt sức và chết lâm sàng, các nhân viên tham gia tra tấn đã mang bà ra vứt ngoài nhà lao. Bà được cơ sở gần đó đã phát hiện ra bà còn thoi thóp và đưa về, bắt liên lạc, ra sức chạy chữa và chuyển bà ra miền Bắc bằng cách đưa bà từ Điện Bàn tới Hưng Lợi, đi bằng ghe đến biên giới Campuchia, dừng ở Phnom Penh dưỡng sức, rồi đi máy bay đến Hà Nội, chữa trị tại Bệnh viện Việt – Xô. Ngày 25 tháng 10 năm 1958, Đài tiếng nói Việt Nam tại Hà Nội đã phát đi bài về Trần Thị Lý làm chấn động dư luận trong và ngoài nước. Tối ngày 14 tháng 11 năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh, các cán bộ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, các cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc và người thuộc các tổ chức chính trị, xã hội của Liên Xô, Ba Lan, Mông Cổ, Hungary, Pháp đều đến thăm bà; 39 đoàn khách quốc tế tiếp tục đăng kí vào thăm. Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa biết bà còn sống nên tổ chức truy nã gắt gao nhằm thủ tiêu cho bằng được, nhưng thất bại. Đến ngày 21 tháng 11 năm 1958, 5 bộ đội Liên khu 5 viết kiến nghị và được 2000 đại biểu ký gửi đến Ủy ban Quốc tế phản đối sự dã man của chính quyền Sài Gòn đối với Trần Thị Lý. Bà hồi phục sức khỏe ở hậu phương miền Bắc và sống hợp pháp với tên Trần Thị Lý.

Bà qua đời vào ngày 20 tháng 11 năm 1992 tại Bệnh viện C, Đà Nẵng, hưởng dương 58 tuổi.