Trần Thị Lý – Nữ dân quân giữa lửa đạn Đồng Hới
Anh hùng LLVT nhân dân Trần Thị Lý sinh năm 1946, là con út trong một gia đình nghèo, giàu truyền thống yêu nước ở làng Phú Thượng Trong, xã Phú Hải, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Từ nhỏ, chị đã quen với sông nước, dạn dày nắng mưa bởi tuổi thơ gắn liền với những ngày tháng lặn sông bắt cá, theo cha chở cát trên sông. Chính môi trường ấy đã hun đúc ở cô gái nhỏ nhắn một ý chí kiên cường, bền bỉ, sức chịu đựng dẻo dai.
Từ khi còn rất trẻ, Trần Thị Lý đã được giao nhiệm vụ làm liên lạc cho Đảng ủy và Xã đội. Công việc liên lạc trong chiến tranh đòi hỏi người cán bộ phải di chuyển nhanh, nắm tình hình chính xác và đặc biệt phải giữ được thông tin trong điều kiện bom đạn.
Năm 1964, Trần Thị Lý được kết nạp Đảng. Đây là dấu mốc cho thấy sự trưởng thành của một nữ dân quân trẻ tuổi trong phong trào cách mạng.
Đầu năm 1965, chiến tranh phá hoại bằng không quân mở rộng ra miền Bắc. Đồng Hới trở thành một trong những địa bàn bị đánh phá mạnh. Lực lượng dân quân vừa phải chiến đấu bảo vệ địa phương, vừa tham gia phục vụ sản xuất, giao thông và bảo đảm đời sống nhân dân.
Trong một trận chiến đấu, Trần Thị Lý bị bom vùi. Trong điều kiện đất đá phủ lên người và hỏa lực địch vẫn tiếp tục đánh phá, bà nhanh chóng xử lý khẩu súng để đất đá không lọt vào nòng, sau đó tiếp tục chiến đấu.
Không chỉ trực tiếp chiến đấu, Trần Thị Lý còn đảm nhiệm nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh giữa các đơn vị. Trong khói lửa và bom đạn, bà nhiều lần băng qua những khu vực nguy hiểm để đưa lệnh chiến đấu đến các vị trí.
Theo tư liệu của Thông tấn xã Việt Nam, trong thời kỳ này Trần Thị Lý đã tham gia hàng chục trận chiến đấu. Có tài liệu ghi nhận bà đã trực tiếp tham gia 29 trận chiến đấu; những tư liệu khác ghi nhận tổng số trận chiến đấu và nhiệm vụ của bà ở mức cao hơn tùy theo cách thống kê.
Một điểm đặc biệt trong quá trình hoạt động của Trần Thị Lý là sau thời gian chiến đấu, bà còn được giao nhiệm vụ trong lực lượng vận tải đường thủy. Từ một người chưa có kinh nghiệm chèo thuyền, lái buồm, bà tự học và dần trở thành người chỉ huy đội thuyền vận tải.
Ngày 1/1/1967, Trần Thị Lý được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau đó, bà chuyển sang quân đội và đảm nhiệm cương vị Chính trị viên phó Thị đội Đồng Hới.
Trần Thị Lý tiếp tục học tập, công tác và trưởng thành trong quân đội. Bà từng là đại biểu Quốc hội các khóa IV, V và VI, đồng thời đảm nhiệm nhiều công việc khác sau chiến tranh.
Bà qua đời ngày 7/5/2000.
Câu chuyện Trần Thị Lý là câu chuyện về một nữ dân quân trẻ tuổi trưởng thành ngay trong chiến tranh. Từ công việc liên lạc, chiến đấu đến vận tải, bà đều hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện đặc biệt khắc nghiệt.
