Trần Thị Mạo – Nữ dân quân xạ thủ bên bờ Bến Hải

Năm 17 tuổi, khi nhiều cô gái còn đang nghĩ về những ngày tháng bình yên của tuổi học trò, Trần Thị Mạo đã bước vào lực lượng dân quân Tùng Luật.

Đó là những năm Vĩnh Linh trở thành một trong những vùng đất chịu sự đánh phá khốc liệt của chiến tranh. Bên kia là Cồn Tiên – Dốc Miếu, phía biển là hỏa lực từ Hạm đội 7, trên bầu trời là máy bay Mỹ và những trận B-52. Còn dưới mặt đất, Bến đò Tùng Luật vẫn phải hoạt động để đưa người, vũ khí, lương thực vượt sông, tiếp sức cho chiến trường phía Nam và đảo Cồn Cỏ.

Trong hoàn cảnh ấy, Trần Thị Mạo không đứng phía sau trận địa.

Năm 1968, bà được phân công phụ trách khẩu đại liên, giữ vị trí xạ thủ số 2. Một cô gái trẻ bên khẩu súng, giữa một trận địa mà máy bay và pháo địch có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Công việc của bà là trực chiến, sẵn sàng cùng đồng đội bảo vệ khu vực bến đò và các lực lượng đang làm nhiệm vụ.

Ký ức về những ngày ấy, nhiều năm sau vẫn khiến bà Mạo không thể quên.

Bà kể rằng khu vực Vĩnh Giang khi ấy bị đánh phá từ nhiều hướng. Phía Cồn Tiên – Dốc Miếu bắn sang, ngoài biển có pháo từ Hạm đội 7, trên trời máy bay liên tục hoạt động. Những trận đánh diễn ra dồn dập đến mức người dân và lực lượng dân quân gần như phải sống cùng tiếng bom, tiếng pháo.

Một trong những ký ức đau xót nhất của bà là ngày 31/8/1968. Địch ném bom dữ dội khu vực Bến đò B. Một quả pháo làm sập căn hầm trú ẩn, khiến hai bộ đội hy sinh; ba nữ dân quân cũng bị pháo địch gây thương vong nghiêm trọng. Những người đang chiến đấu bên nhau chỉ trong khoảnh khắc có thể trở thành những người nằm lại.

Nhưng bom đạn không làm bến đò ngừng hoạt động.

Một kỷ niệm khác được bà Mạo nhắc lại là lần cùng người chị đi bộ lên Vĩnh Long để tải đạn về Tùng Luật. Trên đường đi, hai chị em gặp cầu Mũi Lò bị bom đánh thủng. Một đơn vị pháo phải ngụy trang vũ khí và tìm cách vượt qua. Khi nhìn thấy máy bay địch lượn trên trời, hai chị em đoán rằng đơn vị pháo có thể trở thành mục tiêu nên vội tìm chỗ tránh.

Bom bắt đầu trút xuống.

Một quả bom đào rơi ngay giữa đường, chỉ cách nơi hai chị em đang nằm tránh bom vài mét. Đất bùn vùi kín đầu. Trong khoảnh khắc ấy, sự sống và cái chết chỉ cách nhau một khoảng rất nhỏ.

Nhưng họ may mắn sống sót.

Khi bom ngừng rơi, hai chị em lại đứng dậy, tiếp tục lên đường lấy đạn. Và sau đó lại gánh đạn trở về bến đò.

Có lẽ đó chính là hình ảnh tiêu biểu nhất về người nữ dân quân Trần Thị Mạo: không phải lúc nào cũng ở bên khẩu đại liên, nhưng bất cứ nơi nào quê hương cần, bà đều có mặt.

Bến đò Tùng Luật khi ấy không chỉ có những người cầm súng. Ở đó có lực lượng chèo thuyền vượt sông, rà phá bom mìn; lực lượng vận tải, tiếp tế cho Cồn Cỏ; lực lượng bảo vệ trận địa pháo; những người đào địa đạo, công sự, cứu thương, di chuyển thương binh, tử sĩ và tập kết hàng hóa. Một đại đội dân quân thường trực tại đây có khoảng 80 người, lúc cao điểm lên tới 111 người.

Trong đội hình ấy, Trần Thị Mạo là một cô gái trẻ bên khẩu đại liên.

Tuổi trẻ của bà gắn với tiếng súng, những chuyến tải đạn và những lần đứng giữa trận địa mà không biết phía trước sẽ là một ngày bình yên hay một trận bom khác. Nhưng bà và đồng đội vẫn bám trụ. Bởi nếu bến đò ngừng hoạt động, con đường chi viện sẽ bị đứt; nếu trận địa không có người bảo vệ, những chuyến đò và những đoàn quân phía trước sẽ càng thêm nguy hiểm.

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Những người con gái tuổi 17, 18 ngày ấy lần lượt trở về với cuộc sống đời thường. Nhưng ký ức về Tùng Luật vẫn còn nguyên trong tâm trí Trần Thị Mạo. Bà nhớ những người đồng đội đã cùng mình đứng bên mâm pháo, nhớ những người đã hy sinh, nhớ những chuyến đi lấy đạn giữa bom rơi và nhớ cả những ngày mà một cô gái rất trẻ đã phải học cách bình tĩnh trước cái chết.

Ngày hôm nay, Bến Hải vẫn chảy giữa đôi bờ quê hương. Bến đò Tùng Luật không còn tiếng bom, tiếng pháo. Nhưng trong ký ức của Trần Thị Mạo, nơi ấy vẫn có một cô gái tuổi mười bảy năm nào – bên khẩu đại liên, mắt hướng về bầu trời, tay sẵn sàng trên trận địa.

Cô gái ấy đã đi qua chiến tranh.

Và câu chuyện của cô nhắc chúng ta rằng: ở tuyến lửa Vĩnh Linh, những người phụ nữ không chỉ là người đứng phía sau cuộc chiến. Họ cũng là những xạ thủ, những dân quân, những người trực tiếp giữ lấy quê hương bằng chính tuổi trẻ của mình.