TRẦN THỊ QUANG MẪN – NGƯỜI PHỤ NỮ HÓA THÀNH HUYỀN THOẠI GIỮA LỬA ĐẠN MIỀN TÂY
TRẦN THỊ QUANG MẪN – NGƯỜI PHỤ NỮ HÓA THÀNH HUYỀN THOẠI GIỮA LỬA ĐẠN MIỀN TÂY
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Nam Bộ, có những con người bước ra từ đời thường nhưng đã sống một cuộc đời phi thường. Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Thị Quang Mẫn là một trong những con người như thế – một người phụ nữ mang ý chí thép, cuộc đời gắn liền với chiến đấu, hy sinh và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.
Tuổi thơ cá tính giữa miền quê Giồng Riềng
Bà tên thật là Trần Thị Mẫn, sinh ngày 20 tháng 6 năm 1926 tại làng Thạnh Hòa, tổng Giang Ninh, quận Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc xã Vĩnh Thạnh, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang). Là con thứ năm trong gia đình, bà thường được gọi là Sáu Mẫn.
Sinh ra trong một gia đình khá giả, bà có điều kiện học hành và sớm được tiếp xúc với võ thuật. Từ thuở thiếu niên, Trần Thị Mẫn đã nổi tiếng là người nghịch ngợm, cá tính mạnh mẽ, gan dạ, mang tinh thần không chịu khuất phục – những phẩm chất sớm báo hiệu con đường cách mạng đầy sóng gió sau này.
Giả trai đánh giặc – bước ngoặt của đời người
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp quay lại xâm lược Nam Bộ. Không chấp nhận cảnh nước mất, nhà tan, bất chấp sự ngăn cản của gia đình, Trần Thị Mẫn cùng em gái là Bảy Trâm trốn nhà đi theo bộ đội.
Để được trực tiếp cầm súng chiến đấu, bà giả trai, lấy tên Trần Quang Mẫn, gia nhập Vệ quốc đoàn. Năm 1946, bà là đội viên Trung đội 1, Đại đội 70, Chi đội 124 của Bộ đội Huỳnh Thủ, hoạt động tại vùng U Minh Thượng (Kiên Giang).
Với tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí, bà liên tục lập công và đến năm 1950 được đề bạt giữ chức Đại đội trưởng – một vị trí hiếm có đối với một người phụ nữ trong bối cảnh chiến tranh lúc bấy giờ.
Từ chiến sĩ đến người vợ, người mẹ trong chiến tranh
Thân phận nữ giới của bà bị bại lộ khi người chồng tương lai – ông Nguyễn Văn Quang (Mười Bé) – đến đơn vị hỏi cưới theo hôn ước từ trước. Sau khi lập gia đình, vợ chồng bà vẫn tiếp tục hoạt động cách mạng ở các chiến trường khác nhau.
Năm 1952, khi bà đang mang thai và trở về nhà chuẩn bị sinh con, bà đau đớn nhận tin chồng hy sinh trong trận đánh đồn Chàng Chẹt. Chỉ ít ngày sau, bà sinh người con trai Nguyễn Quốc Hưng – đứa con ra đời trong mất mát, nhưng cũng là kết tinh của tình yêu và lý tưởng cách mạng.
Ở lại miền Nam – dấn thân vào con đường sinh tử
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, bà được tổ chức chỉ thị không tập kết ra Bắc, mà ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Bà giữ chức Phó Bí thư Chi bộ xã Thạnh Hòa, tiếp tục xây dựng và bảo vệ cơ sở cách mạng.
Từ năm 1956, bà tham gia Đội bảo vệ hòa bình, rồi được phân công vào Đại đội 2 an ninh vũ trang (Tiểu đoàn Ngô Văn Sở) – lực lượng chuyên trách những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.
Vụ ám sát Lâm Quang Phòng – dấu son bi tráng
Giữa năm 1958, bà nhận nhiệm vụ ám sát Thiếu tá Lâm Quang Phòng, Chi khu trưởng kiêm quận trưởng An Phước – một nhân vật đàn áp phong trào cách mạng khốc liệt.
Đêm 19 tháng 7 năm 1958, bà dùng dao phay đột nhập và chém trọng thương Lâm Quang Phòng khi hắn đang ngủ. Tuy nhiên, mục tiêu không tử vong, còn bà bị bắt sau đó.
Bà bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa kết án 12 năm khổ sai, 5 năm biệt xứ, sau giảm còn 7 năm tù khổ sai và 5 năm biệt xứ. Trong lao tù, bà vẫn kiên trung, bất khuất, không khai báo, giữ trọn khí tiết người chiến sĩ cách mạng. Cuối năm 1966, bà được trả tự do.
Vinh quang và mất mát
Năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, được tham gia Đoàn Dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc và vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trở lại miền Nam, bà tiếp tục công tác chính trị trong Quân khu 9, nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tá.
Nỗi đau lớn nhất của đời bà là người con trai Nguyễn Quốc Hưng cũng anh dũng hy sinh khi mới 15 tuổi, tiếp nối con đường chiến đấu của cha mẹ.
Năm 1994, Nhà nước phong tặng bà danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Người mẹ huyền thoại đi vào bất tử
Bà Trần Thị Quang Mẫn từ trần ngày 23 tháng 3 năm 2021 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 95 tuổi, khép lại một cuộc đời hóa thân trọn vẹn cho cách mạng.
Cuộc đời bà là biểu tượng rực sáng của:
Chủ nghĩa anh hùng cách mạng
Tinh thần “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”
Phẩm chất cao đẹp của phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh
Thông điệp gửi thế hệ trẻ
Câu chuyện về Mẹ Trần Thị Quang Mẫn không chỉ là ký ức lịch sử, mà là ngọn lửa truyền thống soi đường cho thanh thiếu nhi, đoàn viên thanh niên hôm nay biết trân trọng hòa bình, sống có lý tưởng, có trách nhiệm, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.
