TRẦN THỊ THÀNH – “THIẾU NỮ THÉP” TRÊN TUYẾN LỬA 12A

Từ cô gái mồ côi đến Chính trị viên C759

Tuổi thơ của Trần Thị Thành trải qua nhiều mất mát. Bà mồ côi cha khi mới 9 tuổi, một năm sau mẹ cũng qua đời, trong khi người em gái út mới một tuổi. Ba chị em phải nương tựa vào nhau, mót lúa kiếm sống trong những năm tháng chiến tranh khó khăn.

Khi trưởng thành, Trần Thị Thành tham gia lực lượng thanh niên xung phong và có mặt trên tuyến đường 12A. Bà lần lượt đảm nhiệm cương vị Đại đội phó rồi Chính trị viên Đại đội C759, đơn vị phụ trách khoảng 10 km đường từ Khe Cấy đến Bãi Dinh.

Đây là một trong những khu vực bị đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt tuyến vận chuyển chiến lược qua Trường Sơn. Nhiệm vụ của C759 là san lấp hố bom, sửa chữa những đoạn đường bị phá hủy, mở đường mới và bằng mọi cách bảo đảm cho các đoàn xe chở bộ đội, vũ khí, lương thực tiếp tục vào chiến trường.

Trong hoàn cảnh đó, những thanh niên xung phong C759 xác định một nguyên tắc: con người có thể hy sinh nhưng tuyến đường không được để ách tắc.

Đứng trên bom nổ chậm để đồng đội mở đường

Một trong những ký ức đặc biệt nhất của bà Thành diễn ra vào năm 1966, khi bà khoảng 20 tuổi.

Một đêm, khu vực Khe Ve bị đánh phá dữ dội. Theo lời kể của bà, khoảng 50 quả bom nổ chậm được thả xuống khu vực, khiến đường sá, sườn đồi bị cày xới, tuyến giao thông đứng trước nguy cơ bị tê liệt.

Trong lúc kiểm tra hiện trường, bà Thành và một cán bộ công binh bị sức ép từ một quả bom phát nổ hất xuống đường. Ngay gần đó lại có một quả bom nổ chậm chưa phát nổ.

Quả bom nằm án ngữ tuyến đường. Nếu không xử lý hoặc tìm cách tiếp tục san lấp, đoàn xe phía sau không thể vượt qua.

Trước tình thế đó, bà Thành quyết định đứng lên chính quả bom nổ chậm để theo dõi động tĩnh của nó, đồng thời yêu cầu đồng đội tiếp tục làm đường. Nếu cơ cấu quả bom có dấu hiệu chuyển động, bà sẽ lập tức báo để mọi người tránh đi.

Trong khi đồng đội khẩn trương san lấp mặt đường, cô gái thanh niên xung phong đứng trên quả bom và cất tiếng hát.

Không phải vì không biết sợ. Tiếng hát khi ấy là cách bà động viên những người đang làm nhiệm vụ phía dưới tiếp tục công việc giữa ranh giới rất mong manh của sự sống và cái chết.

Cuối cùng, mặt đường được khơi thông, đoàn xe vượt qua an toàn. Sau đó, quả bom phát nổ, phá tung khu vực phía sau.

Từ sự việc ấy, đồng đội gọi bà là “Thành thép”.

Những mất mát trên tuyến đường

Sự khốc liệt của tuyến 12A không chỉ được tính bằng số lượng bom đạn hay những đoạn đường liên tục bị phá hủy. Với bà Thành, đó còn là ký ức về những đồng đội đã nằm lại.

Tại khu vực đồi 37, có những người hy sinh nhưng chưa kịp đưa thi thể ra ngoài thì bom đạn lại tiếp tục trút xuống. Trong điều kiện chiến trường, nhiệm vụ bảo đảm giao thông vẫn phải được thực hiện để các đoàn xe tiếp tục tiến về phía trước.

Bản thân bà Thành cũng chịu những mất mát rất lớn.

Năm 1965, khi 16 tuổi, bà có tình cảm với một người lính cùng làng. Chưa kịp có những dự định cho tương lai, người thanh niên ấy hy sinh.

Ba năm sau, chiến tranh tiếp tục lấy đi một người thân khác của bà.

Năm 1968, em gái bà là Trần Thị Thế theo chị lên tuyến 12A. Khi mới 17 tuổi, Thế hy sinh sau khi một quả rốc két đánh trúng hầm tại khu vực đồi Ba Trại.

Tiếp tục cống hiến sau chiến tranh

Năm 1969, bà Thành được điều về UBND tỉnh Quảng Bình cũ công tác, sau đó ra Hà Nội học tập và làm việc tại Trung ương Đoàn.

Trở về quê hương, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong đó có cương vị Phó chủ tịch UBND huyện Tuyên Hóa, rồi công tác tại UBND tỉnh, phụ trách lĩnh vực văn hóa – xã hội.

Cuộc sống gia đình sau này phần nào bù đắp những mất mát trong chiến tranh. Bà lập gia đình với một bác sĩ từng công tác tại Lào và có bốn người con. Chồng bà qua đời nhiều năm trước.

Khi tuổi cao, bà vẫn tham gia hoạt động của Hội Cựu thanh niên xung phong và Hội Nghĩa tình Trường Sơn, tìm gặp đồng đội cũ và tham gia các hoạt động tri ân những người đã hy sinh.

Ở tuổi 80, khi kể lại những năm tháng ấy, bà Thành không xem việc mình từng đứng trên quả bom nổ chậm là một chiến công đặc biệt của cá nhân. Với bà, đó là nhiệm vụ của người cán bộ khi đồng đội đang cần một chỗ dựa để tiếp tục công việc.

Câu chuyện của Trần Thị Thành – “thiếu nữ thép” của tuyến lửa 12A vì thế không chỉ nằm ở khoảnh khắc một cô gái trẻ dám đứng trên quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Phía sau khoảnh khắc ấy là cả một thế hệ thanh niên đã chấp nhận gác lại tuổi trẻ, tình yêu và cuộc sống riêng để giữ những tuyến đường chi viện cho chiến trường.

Từ những con đường được san lấp ngay sau mỗi trận bom, những đoàn xe lại tiếp tục tiến về phía Nam. Và trên những cung đường ấy có dấu chân của những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi như Trần Thị Thành – những người đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho độc lập, thống nhất của đất nước.