-Trận Tốt Động - Chúc Động (1426) – Kiệt tác lấy ít địch nhiều của Nghĩa quân Lam Sơn

Mùa thu năm 1426, tại vùng đất Tốt Động - Chúc Động (nay thuộc huyện Chương Mỹ, Hà Nội), nghĩa quân Lam Sơn dưới sự chỉ huy của các Tướng Lý Triện, Đỗ Bí, Nguyễn Xí đã thực hiện một trận phục kích xuất thần, tiêu diệt và làm tan rã 5 vạn quân xâm lược nhà Minh, ghi danh vào lịch sử quân sự như một kiệt tác về nghệ thuật "Lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh".

Tháng 10/1426, nhà Minh cử Tướng Vương Thông chỉ huy 5 vạn viện binh tràn sang Thăng Long để giải cứu lực lượng đang bị bao vây. Kết hợp với lực lượng có sẵn, Vương Thông nắm trong tay hơn 10 vạn quân, ngông cuồng mở cuộc tiến công ra vùng ngoại thành hòng tiêu diệt lực lượng nghĩa quân Lam Sơn do Lý Triện chỉ huy.

Nắm chắc ý đồ của kẻ thù, các tướng Lý Triện, Đỗ Bí và Nguyễn Xí đã chủ động nhử quân Minh vào địa hình đầm lầy, ruộng lúa ngập nước tại vùng Tốt Động - Chúc Động.

Sáng ngày 7/11/1426, khi toàn bộ đội hình tiền quân và trung quân Minh do Vương Thông chỉ huy hung hăng tiến vào lòng trận địa phục kích, hiệu lệnh tiến công của quân ta đồng loạt nổ tung. Từ các ngách núi và làng quê, voi chiến kết hợp với bộ binh tinh nhuệ của nghĩa quân Lam Sơn dũng mãnh xông ra đánh chặn hai đầu, quật ngã quân giặc. Quân Minh bị dồn xuống đồng ruộng lầy lội, hoảng loạn giẫm đạp lên nhau mà chết.

Trận Tốt Động - Chúc Động đã tiêu diệt hơn 5 vạn quân Minh, bắt sống hàng ngàn tên giặc, tướng Vương Thông bị thương nặng phải tháo chạy trốn vào thành Đông Quan cố thủ. Trận đánh xuất thần này đã đi vào bản Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi với những câu thơ kiêu hãnh bất tử:

"Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh hôi vạn dặm / Tốt Động thây chất đầy gồ, để tiếng nghìn thu".