Trận Trấn Ninh bi tráng và sự kiên cường của người nữ tướng
Dù cục diện đã mất, Bùi Thị Xuân vẫn kiên cường cầm quân chống trả lực lượng Nguyễn Ánh tại thành Trấn Ninh (Quảng Bình) đến cùng.
Sau khi Hoàng đế Quang Trung qua đời, nhà Tây Sơn dần suy yếu. Năm 1802, quân Nguyễn Ánh dồn lực lượng tấn công ra Bắc. Tại mặt trận Trấn Ninh (Quảng Bình), Bùi Thị Xuân trực tiếp cầm quân ngự trị tuyến phòng thủ để yểm trợ cho vua Cảnh Thịnh.
Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt khi quân Nguyễn đông gấp nhiều lần và trang bị hỏa lực mạnh. Nhận thấy quân sĩ dao động, Bùi Thị Xuân cưỡi voi chiến, tay cầm hai tay hai kiếm, phi thẳng vào giữa làn đạn địch để xốc lại tinh thần quân sĩ. Bà chiến đấu kiên cường suốt từ sáng đến chiều, đẩy lùi nhiều đợt tấn công của quân Nguyễn. Dù vậy, do thế trận đã suy vi và lực lượng chênh lệch quá lớn, quân Tây Sơn tan rã, Bùi Thị Xuân cùng con gái và các tướng sĩ thân tín không may bị quân Nguyễn Ánh bắt giữ.


