Trần Trọng Khiêm – cuộc đời phiêu bạt và lòng gắn bó với quê hương
Từ làng Xuân Lũng đến Hoa Kỳ rồi trở về Nam Bộ, Trần Trọng Khiêm đã trải qua một cuộc đời hiếm có và để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XIX.
Trần Trọng Khiêm là một nhân vật có cuộc đời rất khác thường.
Ông sinh năm 1821 tại làng Xuân Lũng, Phú Thọ. Từ nhỏ, ông được biết đến là người thông minh, có học. Nhưng thay vì theo đuổi con đường khoa cử, ông bước vào đời sống thực tế.
Một biến cố gia đình khiến ông rời quê.
Từ Phố Hiến, ông trở thành thủy thủ trên tàu buôn nước ngoài. Công việc này đưa ông đi qua nhiều vùng đất.
Ông đến Hồng Kông, châu Âu và cuối cùng đến Hoa Kỳ.
Khoảng năm 1849, ông có mặt tại Hoa Kỳ, đúng thời kỳ cơn sốt vàng California đang diễn ra. Ông tham gia đoàn người tìm vàng rồi chuyển sang công việc liên quan đến báo chí.
Đây là giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời ông.
Một người Việt Nam xuất thân từ làng quê Phú Thọ đã sống giữa xã hội Hoa Kỳ vào thời kỳ miền Tây đang phát triển mạnh.
Nhưng ông không ở lại mãi.
Khoảng năm 1854, ông rời Hoa Kỳ và trở về Việt Nam.
Ông vào Nam Bộ, tham gia khai hoang và góp phần lập làng Hòa An.
Những năm tháng ấy cho thấy một Trần Trọng Khiêm khác: không còn là người phiêu bạt mà là người xây dựng cuộc sống.
Nhưng khi quân Pháp xâm lược Nam Bộ, ông lại bước sang một vai trò mới.
Ông tham gia lực lượng kháng chiến do Thiên hộ Võ Duy Dương lãnh đạo. Ông cùng nghĩa quân xây dựng căn cứ Gò Tháp và được giao chỉ huy một đội nghĩa quân.
Những kinh nghiệm từng có ở nước ngoài được một số tư liệu cho rằng đã giúp ông tham gia thiết kế công sự.
Cuối cùng, năm 1866, ông hy sinh tại Gò Tháp theo nguồn chính thức của tỉnh Đồng Tháp.
Cuộc đời Trần Trọng Khiêm vì vậy có thể chia thành nhiều chương rất khác nhau: người con làng Xuân Lũng – người buôn bán – thủy thủ – người phiêu bạt – người đến Hoa Kỳ – người làm báo – người khai hoang – nghĩa quân chống Pháp.
Điều làm câu chuyện ấy trở nên đáng nhớ không chỉ là ông đã đi xa đến đâu.
Điều quan trọng hơn là sau những năm tháng phiêu bạt, ông đã trở về.
Và khi đất nước bước vào thời kỳ chiến tranh, ông lựa chọn gắn phần cuối cuộc đời với cuộc kháng chiến trên quê hương.
Đó chính là dấu ấn lớn nhất trong câu chuyện về Trần Trọng Khiêm: một con người từng đi rất xa, nhưng cuối cùng vẫn trở về và dành những năm tháng cuối cùng cho quê hương đất nước.
