Trận Vàm Cỏ Đông (1861) – Chiến công hiển hách đánh chìm chiến hạm Espérance và hào khí nghĩa quân Trương Định – Nguyễn Trung Trực

Vào cuối năm 1861, khi thực dân Pháp dùng hỏa lực mạnh mẽ và tàu chiến hiện đại tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các tuyến giao thông đường thủy trọng yếu ở miền Đông Nam Kỳ, hệ thống sông ngòi chằng chịt tại hạ lưu sông Vàm Cỏ Đông và vàm sông Nhật Tảo (Long An) trở thành chiến địa vô cùng quan trọng. Nhận thấy chiếc tàu chiến chiến hạm Espérance (thường được nhân dân ta gọi là tàu Tây Côn) của giặc thường xuyên neo đậu và di chuyển trên sông để uy hiếp nghĩa quân và nhân dân vùng Bến Lức, Tân An, các thủ lĩnh nghĩa quân lúc bấy giờ – tiêu biểu là Nguyễn Trung Trực dưới sự phối hợp chung của phong trào do Trương Định lãnh đạo – đã lên kế hoạch mật để tiêu diệt con "quái vật sắt" này.

​Đêm ngày 10 tháng 12 năm 1861, bằng sự am hiểu tường tận địa hình sông nước và sự mưu trí tuyệt vời, nghĩa quân đã giả dạng làm thương nhân đi thuyền qua lại, bất ngờ áp sát tàu Espérance. Trong chớp mắt, các chiến sĩ quả cảm đã nhảy lên tàu, dùng chất cháy tiêu diệt toàn bộ thủy thủ đoàn và đốt cháy hoàn toàn chiếc chiến hạm tối tân của Pháp. Tiếng nổ lớn vang dội cả một vùng trời sông Vàm Cỏ Đông đã thiêu rụi niềm kiêu hãnh về sức mạnh hỏa lực của quân đội Pháp lúc bấy giờ, gây chấn động mạnh mẽ khắp xứ Lục tỉnh và toàn quốc. Chiến thắng vang dội này không chỉ khẳng định tài năng quân sự xuất chúng của các lãnh tụ nghĩa quân áo vải như Nguyễn Trung Trực mà còn chứng minh hiệu quả tuyệt vời của lối đánh táo bạo, bất ngờ trên sông nước, để lại bản hùng ca bất tử trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc.