TRẦN VĂN AN (1905 - 1971), BÍ THƯ CHI BỘ ĐẦU TIÊN CỦA BẾN TRE

Trần Văn An sinh năm 1905 tại ấp Tân Trang, làng Tân Xuân (nay là xã Tân Xuân), quận Ba Tri, trong một gia đình nhà Nho yêu nước, từ tuổi nhỏ đã bộc lộ tư chất thông minh, ham học hỏi. Ông đã tiếp thu tốt kiến thức về Hán học và nghề hốt thuốc chữa bệnh do cha truyền thụ. Đến tuổi trưởng thành, ông đi nhiều nơi chữa bệnh cho nhân dân, qua đó kết giao với nhiều tầng lớp xã hội có tính thần yêu nước, tiến bộ. Năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Đầu năm 1930, một đại diện của Ban cán sự Tỉnh ủy Mỹ Tho đến Ba Tri cùng bàn với Trần Văn An thành lập Chi bộ Tân Xuân. Cuối tháng 4/1930, chi bộ Đảng đầu tiên ở Bến Tre ra đời, Trần Văn An được bầu làm Bí thư.

Tháng 6/1930, Trần Văn An được bầu vào Liên tỉnh ủy Mỹ Tho -Bến Tre. Khi địch đánh phá, cơ sở Đảng ở Bến Tre tan rã, ông lên hoạt động ở Sài Gòn. Đến tháng 10/1932, ông bị địch bắt giam ở Khám Lớn và bị kết án khổ sai, đày ra Côn Đảo. Năm 1935, ra tù, ông trở về tiếp tục hoạt động cách mạng.

Năm 1936, Chính phủ Mặt trận Bình dân Pháp cầm quyền nới rộng chính sách cai trị các thuộc địa. Trần Văn An đã tích cực cùng với nhiều người khác thành lập Chi cục Đông Phương thư xã tại tỉnh lỵ Bến Tre và các huyện Ba Tri, Mỏ Cày, Thạnh Phú. Đây là hình thức hoạt động mới của Đảng từ bí mật chuyển sang công khai.

Năm 1939, thực dân Pháp lại khủng bố và Trần Văn An sa vào tay giặc, bị chúng kết án 20 năm khổ sai, đày ra Côn Đảo. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, ông trở về Bến Tre hoạt động tiếp, chuẩn bị kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần hai. Năm 1947, ông giữ chức vụ Bí thư Huyện ủy Ba Tri. Năm 1948, ông được bầu vào Tỉnh ủy phụ trách báo Đoàn Kết (Báo ra đời năm 1947 trên cơ sở đổi tên từ báo Hy Sinh. Đoàn Kết là cơ quan ngôn luận của Mặt trận Việt Minh tỉnh, do ông Hồ Ngọc Thoại phụ trách, khổ báo được thay đổi gọn nhẹ 19 x 21cm, in chữ chỉ và phát hành hằng tuần. Báo Đoàn Kết xuất bản đến giữa năm 1948 thì chấm dứt, nhường cho tờ Thông Tin Bến Tre. Tờ Thông Tin Bến Tre tồn tại đến kết thúc kháng chiến chống Pháp (7/1954) thì đình bản).

Năm 1951, ông được điều về công tác ở miền Tây. Năm 1954, ông được chuyển về Bến Tre hoạt động. Năm 1965, lúc này tuổi cao sức yếu, có nhiều bệnh nặng (sau này lại bị bại liệt), ông được Tỉnh ủy cho điều dưỡng ở bệnh xá dân y tỉnh. Thời gian này, địch tăng cường đánh phá căn cứ cách mạng làm cho ta bị mất dân, mất đất nghiêm trọng. Các cơ quan Dân - Chính - Đảng phải chuyển về rừng ngập mặn ở Thạnh Phú. Ngày 16/1/1971, trong một trận càn vào xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú, địch bắn ông hy sinh trên giường bệnh.

Trần Văn An là một trong những cán bộ trung kiên của Đảng, chiến đấu, hoạt động không mệt mỏi vì sự nghiệp giải phóng dân tộc ở Bến Tre và các tỉnh Nam Bộ.

Ông còn được biết đến như một người sống có đức độ, tình cảm chan hòa với đồng chí, nhân dân và người thân trong gia đình. Tập sách Những lá thư thời mưa bom, lửa đạn do Bảo tàng tỉnh Bến Tre xuất bản năm 2012, đã tập hợp nhiều bức thư của Trần Văn An viết gửi cho các con của ông chứa đựng những tình cảm sâu đậm của người cha, thể hiện nhân cách lớn đối với cách mạng, là tấm gương sáng cho thế hệ sau noi theo:

"Cha năm nay đã 56 tuổi rồi. Theo tuổi này đối với đời cũng chưa phải là lớn nhưng đối với cha thì yếu nhiều. Không nói con cũng biết, hơn 8 năm gian khổ nhục hình của đế quốc, da bọc xương, thân hài như xác khô, thoát khỏi cái chết ấy rồi đến 9 năm kháng Pháp, tính thêm 8 năm tranh đấu với Mỹ - Diệm thì làm sao khỏi mòn mỏi. Nghĩ đến sức khỏe thì cũng hơi bi quan nhưng chí đấu tranh và lòng cương quyết thì không lúc nào lệch lạc. Hai con ra Bắc, cha yên tâm. Cha rất tin tưởng hai con...”

Hiện nay, Bến Tre có Bệnh viện y học cổ truyền cấp tỉnh mang tên Trần Văn An tọa lạc tại Phường 6, thành phố Bến Tre để vinh danh vị Bí thư Chi bộ đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Bến Tre.