Trần Văn Chuông (1929 – Tháng 2 năm 1954) là một chỉ huy quân sự xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Trần Văn Chuông sinh năm 1929 tại vùng đồng bãi Cát Lại (nay thuộc thôn Cát Lại, xã Bình Lục, tỉnh Ninh Bình). Ông xuất thân trong một gia đình mang đức tin Công giáo.

Sau Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh (cuối năm 1946), chàng thanh niên Trần Văn Chuông hăng hái xung phong nhập ngũ. Tuy nhiên, do vóc dáng nhỏ bé, không đủ tiêu chuẩn về chiều cao và cân nặng nên cả 8 lần đăng ký tòng quân của ông đều bị từ chối. Không nản chí, ông tích cực tham gia các phong trào của Đoàn Thanh niên và lực lượng du kích địa phương, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được quân dân nể phục.

Nhờ sự kiên trì và những cống hiến thực tế, đến tháng 11 năm 1948, ông chính thức được tuyển vào lực lượng bộ đội chính quy.

Từ khi là một tân binh cho đến khi trở thành Đại đội phó Đại đội Công binh (Tỉnh đội Hà Nam), Trần Văn Chuông đã tham gia hơn 200 trận đánh trên khắp các chiến trường. Tổng cộng, ông và đơn vị đã phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch, riêng bản thân ông đã trực tiếp tiêu diệt 392 tên địch, bắt sống 19 tên và phá hủy 79 xe quân sự.

7 lần thoát khỏi ngục tù

Trong quá trình hoạt động, Trần Văn Chuông từng 7 lần sa vào tay giặc. Ông bị địch dùng đủ mọi cực hình tra tấn dã man như: dùng dùi nung đỏ đâm vào người, chích điện, treo ngược lên cây, ngâm vào bể nước lạnh giữa mùa đông hay hất văng từ trên xe đang chạy nhanh xuống đất... Dù bị đày đọa tàn khốc, ông vẫn giữ vững khí tiết trung kiên, không hé lộ bất cứ bí mật nào của cơ sở cách mạng. Đặc biệt, cả 7 lần bị giam cầm, ông đều dùng mưu trí tìm cách vượt ngục thành công, trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu. Ông cũng nhiều lần bất chấp hiểm nguy, cõng thương binh băng qua mưa bom bão đạn, cứu thoát 4 đồng đội và 20 thanh niên địa phương trong những tình thế ngặt nghèo.

Hy sinh và Vinh danh

Tháng 2 năm 1954, trong một trận phục kích bắn cháy tàu chiến Pháp trên sông Hồng (đoạn qua Yên Lệnh, Chuyên Ngoại, Duy Tiên), dù các tàu chiến khác của địch phản kích quyết liệt, Trần Văn Chuông vẫn dũng cảm dẫn đầu đơn vị xông lên bờ đê để chiếm lĩnh trận địa lợi thế. Trong loạt đạn ác liệt, ông không may bị trúng đạn và anh dũng hy sinh khi mới 25 tuổi.

Với những cống hiến phi thường, Liệt sĩ Trần Văn Chuông đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý:

• 28 lần được quân khu, khu ủy và tỉnh Hà Nam tuyên dương, khen thưởng.

Hiện nay, phần mộ của Anh hùng Trần Văn Chuông được xây dựng uy nghiêm, trang trọng tại quê nhà (thôn Cát Lại, xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục) trên tuyến đường tỉnh 971. Tên của ông cũng được trân trọng đặt cho một số tuyến đường tại thành phố Phủ Lý và thị trấn Bình Mỹ (huyện Bình Lục, Hà Nam).