TRẦN VĂN CHUÔNG
Trần Văn Chuông (1929 – Tháng 2 năm 1954) là một chỉ huy quân sự xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Vượt qua nhược điểm thể hình nhỏ bé, ông đã tham gia hơn 200 trận đánh, nổi tiếng với sự mưu trí, dũng cảm và sáng tạo ra những phương pháp đánh mìn độc đáo. Với những chiến công phi thường, ông đã vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1955.
Thân thế và con đường nhập ngũ
Trần Văn Chuông sinh năm 1929 tại vùng đồng bãi Cát Lại (nay thuộc thôn Cát Lại, xã Bình Lục, tỉnh Ninh Bình). Ông xuất thân trong một gia đình mang đức tin Công giáo.
Sau Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh (cuối năm 1946), chàng thanh niên Trần Văn Chuông hăng hái xung phong nhập ngũ. Tuy nhiên, do vóc dáng nhỏ bé, không đủ tiêu chuẩn về chiều cao và cân nặng nên cả 8 lần đăng ký tòng quân của ông đều bị từ chối. Không nản chí, ông tích cực tham gia các phong trào của Đoàn Thanh niên và lực lượng du kích địa phương, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được quân dân nể phục.
Nhờ sự kiên trì và những cống hiến thực tế, đến tháng 11 năm 1948, ông chính thức được tuyển vào lực lượng bộ đội chính quy.
Những chiến công hiển hách
Từ khi là một tân binh cho đến khi trở thành Đại đội phó Đại đội Công binh (Tỉnh đội Hà Nam), Trần Văn Chuông đã tham gia hơn 200 trận đánh trên khắp các chiến trường. Tổng cộng, ông và đơn vị đã phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch, riêng bản thân ông đã trực tiếp tiêu diệt 392 tên địch, bắt sống 19 tên và phá hủy 79 xe quân sự.
Sáng kiến đánh mìn độc đáo
Trong tác chiến, Trần Văn Chuông là một người rất mưu trí, táo bạo và có nhiều sáng kiến.
Đầu năm 1949, ông khôn khéo luồn sâu qua nhiều vòng gác của địch để đặt mìn gần bốt Bương trên đê Át Lợi (Hà Đông, Hà Nội). Quả mìn phát nổ đã phá hủy một xe quân sự, tiêu diệt 5 sĩ quan tham mưu, góp phần bẻ gãy một cuộc càn quét lớn của quân Pháp.
Ông là người đầu tiên sáng tạo ra phương pháp ngụy trang mìn vô cùng hiệu quả: dùng sơn quét lên bề mặt quả mìn, sau đó bọc thêm một lớp mo cau và giấy có phết nhựa sung. Nhờ vậy, máy dò mìn của Pháp gần như bị vô hiệu hóa tại các trận địa phục kích.
Ông còn nghĩ ra kế rải vô số mảnh bom, đạn, gang, sắt vụn lẫn lộn trên mặt đường, khiến quân địch phải mất rất nhiều thời gian, công sức để dò mìn, dễ dẫn đến tâm lý hoang mang, chán nản và bỏ cuộc. Những sáng kiến này đã được bí mật lan truyền và áp dụng rộng rãi trong các đơn vị bộ đội ta, mang lại hiệu suất chiến đấu cao.
Sự quả cảm trong các trận đánh
Trần Văn Chuông luôn là người tiên phong trong các trận công đồn đầy hiểm nguy:
Tháng 10 năm 1949: Ông trực tiếp dẫn dắt một đơn vị bí mật vượt qua 7 km đầm lầy và hai đồn giặc, đột nhập vào thành phố Nam Định. Để vượt tường nhà tên chánh mật thám, anh em trong đơn vị đã công kênh nhau lên. Sau đó, Trần Văn Chuông trực tiếp trèo lên mái nhà, nhảy vào trong tiêu diệt tên mật thám, thu giữ nhiều tài liệu quan trọng rồi rút lui an toàn.
Trận Quyển Sơn (Năm 1950): Đây là trận công đồn đầu tiên của bộ đội địa phương Hà Nam. Trần Văn Chuông đã dũng cảm dùng kiếm xông lên chém chết 4 lính gác, diệt chốt điểm vọng gác để mở đường cho đồng đội. Khi địch ném lựu đạn ra liên tục, ông nhanh nhẹn bắt lấy và ném ngược trở lại. Dù bị thương nặng, ông vẫn nén đau, giấu không cho đồng đội biết để tiếp tục chiến đấu và diệt thêm 8 tên địch. Kết quả, đơn vị đã tiêu diệt gọn vị trí Quyển Sơn do gần một đại đội Pháp chiếm giữ.
Trận chống càn Đồng Phú (Tháng 6/1952): Tại Lý Nhân, ông bình tĩnh chỉ huy tiểu đội ngoan cường chiến đấu, kìm chân 5 tiểu đoàn quân địch có phi pháo yểm trợ. Hành động này đã bảo vệ an toàn cho nhân dân sơ tán và tạo thời cơ cho các đơn vị bạn vòng ra phía sau tập kích địch.
7 lần thoát khỏi ngục tù
Trong quá trình hoạt động, Trần Văn Chuông từng 7 lần sa vào tay giặc. Ông bị địch dùng đủ mọi cực hình tra tấn dã man như: dùng dùi nung đỏ đâm vào người, chích điện, treo ngược lên cây, ngâm vào bể nước lạnh giữa mùa đông hay hất văng từ trên xe đang chạy nhanh xuống đất... Dù bị đày đọa tàn khốc, ông vẫn giữ vững khí tiết trung kiên, không hé lộ bất cứ bí mật nào của cơ sở cách mạng. Đặc biệt, cả 7 lần bị giam cầm, ông đều dùng mưu trí tìm cách vượt ngục thành công, trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu. Ông cũng nhiều lần bất chấp hiểm nguy, cõng thương binh băng qua mưa bom bão đạn, cứu thoát 4 đồng đội và 20 thanh niên địa phương trong những tình thế ngặt nghèo.
Hy sinh và Vinh danh
Tháng 2 năm 1954, trong một trận phục kích bắn cháy tàu chiến Pháp trên sông Hồng (đoạn qua Yên Lệnh, Chuyên Ngoại, Duy Tiên), dù các tàu chiến khác của địch phản kích quyết liệt, Trần Văn Chuông vẫn dũng cảm dẫn đầu đơn vị xông lên bờ đê để chiếm lĩnh trận địa lợi thế. Trong loạt đạn ác liệt, ông không may bị trúng đạn và anh dũng hy sinh khi mới 25 tuổi.
Với những cống hiến phi thường, Liệt sĩ Trần Văn Chuông đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý:
28 lần được quân khu, khu ủy và tỉnh Hà Nam tuyên dương, khen thưởng.
Được bầu là Chiến sĩ thi đua số 1 của toàn liên khu.
Được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng danh hiệu “Cán bộ gương mẫu”.
Huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Chiến công hạng Nhất.
Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký quyết định truy tặng ông Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hiện nay, phần mộ của Anh hùng Trần Văn Chuông được xây dựng uy nghiêm, trang trọng tại quê nhà (thôn Cát Lại, xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục) trên tuyến đường tỉnh 971. Tên của ông cũng được trân trọng đặt cho một số tuyến đường tại thành phố Phủ Lý và thị trấn Bình Mỹ (huyện Bình Lục, Hà Nam).
