Trận Vân Đồn và người tướng Trần Khánh Dư
Trần Khánh Dư là một danh tướng nổi tiếng của nhà Trần, từng lập nhiều chiến công nhưng cũng trải qua những lúc thăng trầm trong sự nghiệp. Ông vốn là một người có tài quân sự và được Trần Thánh Tông tin dùng.
Trong một thời gian, Trần Khánh Dư bị giáng chức và phải về sống ở vùng Vân Đồn. Chính nơi tưởng như là chỗ lui về ấy lại trở thành địa bàn giúp ông lập chiến công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1288. Sau hai lần thất bại trước Đại Việt, quân Nguyên lần thứ ba chuẩn bị kỹ lưỡng hơn. Để duy trì cuộc chiến, họ cần một lượng lương thực khổng lồ. Một đoàn thuyền chở lương do Trương Văn Hổ chỉ huy được cử đi theo đường biển để tiếp tế cho đạo quân đang tiến vào Đại Việt. Trần Khánh Dư khi ấy đang phụ trách vùng Vân Đồn. Ông biết rằng nếu đánh được đoàn thuyền lương, quân Nguyên trên đất liền sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng. Khi đoàn thuyền địch xuất hiện, Trần Khánh Dư cho quân tổ chức đánh chặn. Ban đầu, quân Đại Việt gặp khó khăn và có lúc phải lui. Nhưng sau khi nhận thấy đội hình vận chuyển của đối phương bị phân tán, ông tổ chức lại lực lượng và tiếp tục tấn công. Đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ bị đánh tan, phần lớn lương thực rơi vào tay quân Trần. Đây là một chiến thắng có ý nghĩa đặc biệt. Quân Nguyên vốn đã tiến sâu vào Đại Việt, nhưng chiến tranh kéo dài khiến việc tiếp tế trở nên sống còn. Mất đoàn thuyền lương đồng nghĩa với việc đạo quân xâm lược không còn đủ hậu cần để duy trì một cuộc chiến lâu dài. Sau đó, quân Nguyên buộc phải rút lui. Trên đường rút, họ lọt vào trận địa Bạch Đằng do Trần Hưng Đạo chuẩn bị và chịu thất bại quyết định. Chiến thắng Vân Đồn vì thế là một mắt xích quan trọng dẫn tới Bạch Đằng năm 1288. Trần Khánh Dư từ một vị tướng từng bị thất sủng đã chứng minh rằng tài năng quân sự và khả năng nắm bắt thời cơ có thể quyết định vận mệnh của cả một chiến dịch.
