Trần Văn Giàu: Du học sinh họ Trần làm chính trị

Chuyên mụcSự kiện - Chính sáchDiễn đàn - Luật giaKinh nghiệm pháp lýPháp lý và Kinh doanhBên khung cửa tư phápKhoa học Pháp LýKinh doanh - Quốc tếHội đồng Biên tập Tạp chí Pháp lý TS. Trần Công Phàn - Chủ tịch Hội đồng GS.TS. Phan Trung Lý - Phó Chủ tịch Hội đồng TS. Hà Công Anh Bảo - Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng GS.TS Võ Khánh Vinh - Ủy viên Hội đồng Nhà báo Lê Thị Mai Phương - Ủy viên thường trực Hội đồng PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn - Ủy viên Hội đồng PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà - Ủy viên Hội đồng PGS.TS Viên Thế Giang - Ủy viên Hội đồng TS. Trần Minh Ngọc - Ủy viên Hội đồng TS. Hoàng Xuân Trường - Ủy viên Hội đồng TS. Dương Kim Thế Nguyên - Ủy viên Hội đồng TS. Nguyễn Thái Hà - Ủy viên Hội đồng TS. Nguyễn Thị Tình - Ủy viên Hội đồng TS. Nguyễn Giang Nam - Ủy viên Hội đồng Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Khánh Linh - Ủy viên Hội đồng Thứ 3, ngày 23 tháng 12, 2025, 09:30:49Trang chủ Đọc chuyên sâuBình luậnTrần Văn Giàu: Du học sinh họ Trần làm chính trị10:28 08/04/2017“Anh Ninh đã căn dặn rằng làm thanh niên phải biết ước mơ. Và ước mơ đó, tôi còn nhớ mãi lời anh Ninh dùng, phải là ước mơ siêu nhân”. Đó là lời tự sự của nhà cách mạng, nhà trí thức Trần Văn Giàu về ước mơ. Và từ những chập chững ban đầu của tuổi trẻ ấy, đã hun đúc nên một Trần Văn Giàu luôn sống hết mình vì dân, vì nước.Trần Văn Giàu trước cổng nhà tù La Roquette, nơi ông bị giam năm 1930)Nói đến Giáo sư Trần Văn Giàu (1910-2010), là nói đến một trí thức yêu nước, một nhà cách mạng, là nói đến một nhà sư phạm, và cũng là nói đến một nhà khoa học. Cuộc đời ông tròn một thế kỷ, là ngần ấy thời gian sống và cống hiến hết mình.Giáo sư Trần Văn Giàu, quê ở đất Long An, một trong 13 tỉnh/thành miền Tây Nam Bộ hiện nay, giáp cửa ngõ phía Nam của Thành phố Hồ Chí Minh. Trong bản khai tại Nha Mật thám Nam Kỳ tháng 3/1935 với bí danh Hồ Nam, ông cho biết “Tôi sinh ngày 11-9-1911 ở An Tập, tổng Thạnh Mục Hạ, tỉnh Tân An (Nam Kỳ)”. Tỉnh Tân An ấy, nay chính là tỉnh Long An. Quê hương Trần Văn Giàu dạo ấy, mới có ông Nguyễn Thông là người được học hành cao, làm quan Bố chánh ở Bình Thuận.Lớn lên từ đất sình lầyTrong hồi ức của ông kể lại cho học trò qua ghi chép “Nghe thầy kể chuyện” của PGS Nguyễn Phan Quang (học trò GS Giàu) thì trong ký ức nhà cách mạng họ Trần, quê ông là nơi “rừng tràm, nước phèn thì nhiều mà văn học, chữ nghĩa thì ít lắm”… “Nói chung là một tỉnh của người lao động vất vả, của người Đồng Tháp Mười, chỉ có nước phèn với rừng tràm”.Dù đất nghèo, làm nông nghiệp, nhưng đây cũng là mảnh đất có sự hiện diện của đội quân chống Pháp của Thủ khoa Huân, đã gieo vào đầu óc non nớt khi nhỏ của cậu bé Giàu một cảm xúc lạ lẫm khó tả.Trần Văn Giàu được sinh ra trong gia đình điền chủ nhỏ, làm chủ khoảng 15 hecta ruộng, cha là Trần Văn Choi, mẹ là Nguyễn Thị Phụng; dẫu vậy “Cha mẹ tôi là nông gia sung túc nhưng đã phá sản do khủng hoảng kinh tế”. Gia đình ông có 9 anh chị em, trong đó, theo “Trần Văn Giàu, dấu ấn trăm năm” thì cậu bé Giàu là con út trong gia đình, được gọi là Mười Ký, “được cha mẹ cưng chiều, các anh chị hết lòng yêu thương đùm bọc”. Bởi vậy mà trong khi hầu hết anh chị đều làm ruộng, thì cậu bé Mười Ký được cha mẹ cho theo học chữ quốc ngữ từ nhỏ.Khi lên 9 tuổi, theo lời chính ông nhớ lại thì “tôi mới bắt đầu đi học trường hàng tổng Tầm Vu, thuộc làng Dương Xuân Hội (Tân An). Năm 11 tuổi theo học trường Sơ học và ba năm sau thi đỗ Tiểu học Pháp-An Nam”.Giáo sư Trần Văn Giàu)Thời gian từ tháng 9/1925 đến tháng 7/1928, chàng thiếu-thanh niên Giàu theo học tại trường Chasseloup Laubat. Và chính trong thời gian học ở đây, với sự trưởng thành về thể chất, trí tuệ và hiểu biết, Trần Văn Giàu bắt đầu chú ý và bị cuốn vào cơn lốc chính trị nước nhà dạo ấy.Ông cho hay, trong thời gian này, ông đã dự một cuộc biểu tình khi học năm thứ nhất, đó chính là cuộc biểu tình để tang cụ Phan Châu Trinh. Và cũng ở đây, anh thanh niên mới lớn Trần Văn Giàu được biết đến những tên tuổi của Nguyễn An Ninh, Phan Văn Trường… Từ những chập chững ban đầu, Trần Văn Giàu đã có một hướng đi mới cho bản thân.Du học Pháp quốcSau cuộc biểu tình nhân đám tang Phan Châu Trinh năm 1926, một số học sinh trường Chasseloup Laubat bị đuổi, một số lại tìm cách trốn sang Pháp để tìm lý tưởng mới như lời kêu gọi của Nguyễn An Ninh. Và Trần Văn Giàu cũng nằm trong số đó.Theo ghi chép “Nghe thầy kể chuyện”, ông đã kể lại “Tôi cũng ở trong số đó, muốn đi khỏi nhà, khỏi nước để tìm lý tưởng mới, nhưng lý tưởng mới đó là gì thì không rõ, nhưng chắc chắn phải có lý tưởng nào cao xa hơn, không phải là cái cũ mà mình có lâu nay”.Nhưng mong muốn ấy lại bị thực tế phũ phàng ngăn trở. Ấy là lúc bấy giờ, gia đình đang mắc nợ 3.000 piastre (đơn vị tiền tệ của Đông Dương thuộc Pháp lúc đó), nhưng bởi thanh niên Giàu năn nỉ đến cùng, nên cha mẹ vì thấy con học giỏi, cũng xuôi lòng mà chiều con, đi vay nợ để lo cho Trần Văn Giàu đi Tây. Trước cho Giàu du học nơi đất Pháp, ông bà bắt cậu phải cưới vợ cho yên bề gia thất. Và thế là Trần Văn Giàu kết hôn với người bạn đời sau này song hành suốt quãng đời ngót 100 năm của ông.Năm 1928, Trần Văn Giàu sang Pháp, đến học ở Toulouse, tại trường Trung học (Lycée), lớp 1B. Trong “Bản khai của Trần Văn Giàu tại Nha Mật thám Nam Kỳ” tháng 5/1935, ta được biết, Trần Văn Giàu “hồi này tôi là học trò xuất sắc, được chỉ định tham dự các kỳ thi tuyển chung về lịch sử, địa lý và văn chương”. Sau khi nhận bằng Tú tài toàn phần, anh Giàu thi Triết học, rồi chuẩn bị lấy chứng chỉ môn Địa lý.Tại Pháp, Trần Văn Giàu được tiếp xúc nhiều hơn với sách vở, và đọc mỗi thứ một ít, trong đó chú tâm hơn về các sách liên quan đến cộng sản. Dần dà, anh “ngày càng hướng sự tò mò của mình vào các tác phẩm lý thuyết của Karl Marx và Lénine. Cuối cùng, chủ nghĩa cộng sản đã hấp dẫn tôi”. Lúc ấy, Trần Văn Giàu ở tuổi 18.Trường Chasseloup Laubat nơi Trần Văn Giàu học, nay là trường THPT Lê Quý Đôn)Buổi đầu nghiệp chính trịNếu như trước khi sang Pháp, trong mắt chàng thanh niên Giàu, thấy rằng tụi Tây là đáng ghét, vì áp bức, bóc lột đồng bào mình, cai trị đất nước mình, làm dân mình mất quyền độc lập, tự do. Nhưng khi sang Pháp, anh thấy rằng, vẫn có những người Pháp tốt, bênh vực mình. Bởi thế anh có thiện cảm hơn. Và bị cuốn vào hoạt động chính trị lúc nào không hay.Lúc đó, anh Giàu ngoài việc học, còn dịch bài cho báo “Cờ Đỏ” từ những bài báo Pháp ngữ ra quốc ngữ. Đây là tờ báo tuyên truyền, vận động binh lính người Việt đóng đồn ở phía Nam nước Pháp chống lại thực dân. Như ông tâm sự: “Thế là tôi bắt đầu làm chính trị từ đó (năm 1929). Công việc bí mật, vừa làm vừa đi học”. Dạo ấy ở đất Pháp, có Hội Ái hữu Đông Dương, hội này chia làm hai phái là phái “bảo thủ” và “phái trẻ”. Trần Văn Giàu thuộc về “phái trẻ”. Phái trẻ đã tham gia một số cuộc mittin do những người vô sản Pháp tổ chức.Giữa lúc ấy, thì tin từ trong nước bay đến. Cuộc khởi nghĩa Yên Bái diễn ra đầu năm 1930 nhưng thất bại. Thực dân Pháp tiến hành đàn áp cuộc khởi nghĩa, đưa lên đoạn đầu đài những yếu nhân của khởi nghĩa. Sinh viên, học sinh người Việt tại Pháp liền tập hợp nhau lại, tiến hành biểu tình phản đối.Theo bài viết “Dấn thân” viết về đoạn đầu hoạt động của Trần Văn Giàu cho hay, nhân ngày Quốc tế Lao động 1/5/1930, sinh viên, học sinh Việt Nam cùng công nhân Pháp xuống đường biểu tình chống án xử tử các nhà cách mạng Yên Bái. 6 người đã bị bắt, trong đó có Trần Văn Giàu.Những người bị bắt đưa về bót cảnh sát, nhưng chỉ nửa tiếng sau cảnh sát Pháp phải thả họ. Ba tuần sau, Trần Văn Giàu tham gia tiếp một cuộc biểu tình tại Paris trước dinh Tổng thống Pháp để đòi thả những người tham gia khởi nghĩa Yên Bái nơi quê nhà: “Tôi là đại biểu của anh em học sinh, sinh viên và thợ thuyền ở Toulouse lên dự cuộc mittin. Trong cuộc biểu tình đó, tôi bị bắt”. Anh Giàu bị bắt giam vào nhà ngục La Roquette.Nhận thấy thanh niên An Nam Trần Văn Giàu không đèn sách học hành, mà đấu tranh chính trị, tiềm ẩn sự nguy hại cho chính quyền, thế là Trần Văn Giàu bị chính quyền Pháp đuổi học, bị giải về Marseille để chuẩn bị trục xuất về Việt Nam.Tháng 6/1930, anh cùng 18 người bạn bị trục xuất khỏi nước Pháp trên tàu Athos II. Vậy là mộng du học để có bằng tiến sĩ về làm rạng danh cho nhà bị dứt. Về đến Sài Gòn tháng 7/1930, anh lại bị đưa vào Khám Lớn ghi tên, chụp hình. Rõ là Trần Văn Giàu đã bị lưu tên tuổi một can phạm chính trị. Nhưng đời cách mạng của anh thanh niên Giàu từ đây, cũng chỉ mới bắt đầu mà thôi...Theo Bao PhapluatMọi chi tiết xin liên hệ số hotline (0915.999.467) hoặc gửi email về địa chỉ (toasoan@phaply.vn). Chia sẻ InBình luậnCùng chủ đềBà Mai Kiều Liên được vinh danh lãnh đạo truyền cảm hứng sáng tạo tại Vạn Xuân Awards 2025Vinamilk vừa được xướng tên đồng thời ở 2 hạng mục quan trọng của Vạn Xuân Awards 2025. Theo đó,...Các nhà khoa học hàng đầu thế giới hiến kế nuôi sống 10 tỷ người tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025Biến đổi khí hậu đang đẩy nông nghiệp toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, đe dọa an ninh lương...CEO Vingroup: “Nếu không được giao làm đường sắt cao tốc Bắc - Nam, chúng tôi tiếc nhưng đỡ áp lực hơn rất nhiều”Ông Nguyễn Việt Quang – Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vingroup, đồng thời là đại diện...Những trí tuệ hàng đầu chung tay tìm lời giải cho tương lai bền vững của hành tinhBiến đổi khí hậu với những hiện tượng khí tượng cực đoan, suy giảm tài nguyên và áp lực lên...Hành trình kiến tạo hạnh phúc của doanh nghiệp: MB đưa công nghệ thành cầu nối nhân áiTrong một thế giới đang ngày càng phát triển, khái niệm về hạnh phúc không chỉ đơn thuần là những...Chủ tịch Tập đoàn BRG lần thứ 6 được vinh danh TOP 10 “Nữ doanh nhân Việt Nam tiêu biểu - Bông hồng Vàng 2025”Ngày 22/10, Madame Nguyễn Thị Nga - Chủ tịch Tập đoàn BRG đã vinh dự lần thứ 6 nhận danh...Mới cập nhậtVinFast VF 8: Mạnh mẽ như xe sang, giá chỉ bằng SUV hạng CVinFast VF 8 đang trở thành mẫu SUV 5 chỗ “chuẩn mực” bậc nhất trên thị trường nhờ sự kết hợp giữa trang bị cao cấp, công nghệ hiện đại và mức giá lăn bánh dễ chịu.Thông tin kinh doanh Kỳ tích sông Hồng: Khi doanh nghiệp lớn cùng tham gia kiến tạo tầm nhìn trăm nămVừa qua, Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đã được chính thức khởi công. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước khởi động cho một dự án hạ tầng – đô thị có ý nghĩa đặc biệt, mà còn cho thấy tầm nhìn phát triển dài hạn của Thủ đô Hà Nội trong việc tái cấu trúc không gian ven sông Hồng với sự đồng hành của các nhà đầu tư chiến lược, điển hình như T&T Group.Thông tin đầu tư Bà Mai Kiều Liên được vinh danh lãnh đạo truyền cảm hứng sáng tạo tại Vạn Xuân Awards 2025Vinamilk vừa được xướng tên đồng thời ở 2 hạng mục quan trọng của Vạn Xuân Awards 2025. Theo đó, bà Mai Kiều Liên được vinh danh Lãnh đạo truyền cảm hứng với vai trò dẫn dắt sáng tạo và kiến tạo môi trường đổi mới tại Vinamilk. Trong khi, Vinamilk Green Farm – nhãn hiệu đầu tiên thay đổi nhận diện sau chiến lược tái định vị thương hiệu – tiếp tục được gọi tên ở hạng mục Thương hiệu sáng tạo tiên phong.Đọc chuyên sâu Giao dịch quyền sử dụng đất trên nền tảng Proptech: Những vấn đề pháp lý và thực tiễn đặt ra(Pháp lý). Bài viết được nhóm nghiên cứu trường Đại học Luật Hà Nội tập trung phân tích, đánh giá một số nền tảng số như: PropTech, Sàn thương mại điện tử Bất động sản, Hợp đồng thông minh, Blockchain… là những hình thức có thể được ứng dụng hiệu quả trong các giao dịch về QSDĐ. Qua đó cho thấy sự cần thiết khách quan của việc sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về một vấn đề mới rất có tiềm năng phát triển ở tương lai như PropTech.Pháp lý và Kinh doanh Đưa Nghị quyết 66-NQ/TW vào cuộc sống: Nâng cao năng lực phổ biến pháp luật và hỗ trợ pháp lý của Hội Luật gia Việt Nam đối với cộng đồng doanh nghiệpBài nghiên cứu phân tích vai trò và giải pháp nâng cao năng lực phổ biến pháp luật (PBGDPL) và hỗ trợ pháp lý (HTPL) của Hội Luật gia Việt Nam (HLGVN) đối với cộng đồng doanh nghiệp, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025. Trên cơ sở cơ sở lý luận và thực tiễn, bài viết đánh giá thực trạng hoạt động PBGDPL và HTPL của HLGVN, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế còn tồn tại, đồng thời đề xuất mô hình, chính sách và phương thức triển khai mới nhằm nâng cao hiệu quả.Diễn đàn - Luật gia Quyền sở hữu trí tuệ nội dung số do AI sáng tạo, thực trạng pháp lý và giải pháp phát triển kinh tế số tại Việt Nam(Pháp lý). Nội dung số do AI sáng tạo, đang định hình xu hướng kinh tế số tại Việt Nam, nhưng khung pháp lý về quyền sở hữu vẫn còn nhiều khoảng trống. Bài viết phân tích các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến quyền tác giả và quyền tài sản, phân tích những hạn chế, đồng thời đề xuất các giải pháp để xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ, giúp người dùng tự tin khai thác giá trị kinh tế từ nội dung số, góp phần đưa kinh tế số Việt Nam tiến xa hơn trong kỷ nguyên AI.Pháp lý và Kinh doanh Pháp luật về định giá tài sản trí tuệ: Thực tiễn áp dụng và một số kiến nghị(Pháp lý). Việt Nam đã và đang tập trung hình thành các thiết chế pháp lý, thúc đẩy định giá tài sản trí tuệ trong một số lĩnh vực của đời sống dân sự và hoạt động doanh nghiệp, tuy nhiên, thực tế áp dụng gặp phải trở ngại khi các quy phạm, chuẩn mực, phương thức cùng điều kiện khách quan chưa thực sự đáp ứng phù hợp, cấp thiết đặt ra yêu cầu nghiên cứu, tìm kiếm giải pháp cũng như sớm hoàn thiện thể chế pháp luật.Pháp lý và Kinh doanh Vinamilk là doanh nghiệp duy nhất trong ngành sữa nhận Bằng khen xuất khẩu tiêu biểu của Bộ Công thươngVới những đóng góp nổi bật cho hoạt động xuất khẩu ngành sữa và vai trò tiên phong đưa sản phẩm dinh dưỡng Việt Nam ra thị trường quốc tế, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) vừa được Bộ Công Thương trao Bằng khen Doanh nghiệp xuất khẩu tiêu biểu.Thông tin kinh doanh Phú Quốc khởi công tuyến tàu điện đô thị gần 9.000 tỷ đồng, động lực hạ tầng cho APEC 2027Ngày 19/12, tuyến tàu điện đô thị (tàu điện nhẹ- LRT) đầu tiên tại Việt Nam vừa chính thức được khởi công tại Phú Quốc. Kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC, tuyến tàu điện nhẹ không chỉ nâng cao năng lực của Phú Quốc trong công tác tổ chức APEC 2027, mà còn mở ra một giai đoạn mới về phát triển hạ tầng và không gian đô thị đặc khu.Thông tin đầu tư BIM Land khởi công tòa tháp biểu tượng Aria Bay tại Hạ LongNgày 19/12/2025, tại Bán đảo 3 - Khu đô thị vịnh biển Halong Marina, BIM Group chính thức khởi công tòa tháp biểu tượng Aria Bay thuộc tổ hợp Marina Bayfront District. Sự kiện nằm trong khuôn khổ hoạt động khởi công cụm 3 công trình lớn của Tập đoàn tại Quảng Ninh với tổng mức đầu tư gần 10.500 tỷ đồng.Thông tin đầu tưBạn đọc đặt tạp chí Pháp lý dài hạn vui lòng để lại thông tinTên miền: www.phaply.net.vn và www.phaply.vnGiấy phép hoạt động báo chí điện tử số: 107/GP -BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp.Cơ quan chủ quản: Viện KH Pháp lý và Kinh doanh Quốc tế (IBLA - Hội Luật gia Việt Nam)Tổng Biên tập: Lê Thị Mai PhươngThông tin tòa soạn:Địa chỉ: Tòa nhà 51B, ngõ 83 Trần Duy Hưng, Phường Yên Hoà, TP.Hà NộiĐiện thoại: 024.3556.9373 – Fax: 024.3556.9175Email: toasoan@phaply.vnHotline: 0915.999.467Chuyên trang Pháp luật và Bản quyền: Email: phapluatbanquyen@phaply.vnVăn phòng đại diện: - Tại phía Nam: 208 Điện Biên Phủ, P.Xuân Hòa, TP.HCM - ĐT/Fax: 028.3536.8468- Tại Miền trung - Tây Nguyên: 40/2 Trần Lương, P.Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai - ĐT/Fax: 0256.3827.597* Bản quyền thuộc về Tạp chí Pháp lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.LIÊN HỆ QUẢNG CÁO - BIỂU GIÁ QUẢNG CÁO