TRẦN VĂN GIÀU - NGƯỜI THẦY ĐẶT NỀN MÓNG CHO GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI - KỲ 4
Kỳ 4 với tiêu đề "Người thầy đặt nền móng cho giáo dục hiện đại" mở ra một trang mới đầy rực rỡ trong cuộc đời Giáo sư Trần Văn Giàu: sứ mệnh của một nhà giáo. Sau những năm tháng cầm súng và hoạt động ngoại giao, ông trở về với bục giảng để thực hiện một dự án mang tầm vóc tương lai — xây dựng hệ thống giáo dục đại học cho nước Việt Nam mới. Ông chính là vị Hiệu trưởng đầu tiên của trường Đại học Sư phạm Hà Nội và là người đặt những viên gạch móng cho sự ra đời của Đại học Tổng hợp (nay là ĐHQG
1. Khởi công xây dựng hệ thống đại học Sau năm 1954, miền Bắc bước vào giai đoạn kiến thiết. Giáo sư Trần Văn Giàu được giao trọng trách xây dựng nền móng cho giáo dục đại học. Với ông, đây là "công trình trọng điểm quốc gia". Ông hiểu rằng nếu không có một đội ngũ trí thức mạnh, chúng ta không bao giờ có được những công trình xây dựng hay những nhà máy hiện đại.
Ông đã trực tiếp tham gia quy hoạch các khoa, các chuyên ngành và tuyển chọn đội ngũ giảng viên. Với sinh viên MTU, đây chính là bài học về xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ. Ông đã đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về học thuật nhưng cũng đầy tính nhân văn. Dưới bàn tay "thi công" của ông, những ngôi trường đại học đầu tiên đã mọc lên giữa muôn vàn khó khăn, trở thành những "lò luyện" nhân tài cho đất nước.
2. Soạn thảo "Bản vẽ thiết kế" tri thức Thời bấy giờ, chúng ta thiếu trầm trọng giáo trình bằng tiếng Việt. Giáo sư Trần Văn Giàu đã dành những đêm trắng để viết. Ông viết về lịch sử Việt Nam, về triết học Mác-Lênin, về tư tưởng dân tộc. Mỗi cuốn sách của ông là một "hồ sơ kỹ thuật" chuẩn xác về mặt khoa học.
Cách ông tiếp cận tri thức giống như cách một kỹ sư xây dựng tiếp cận một bản vẽ: logic, chặt chẽ và có hệ thống. Ông đã dùng tiếng Việt để diễn đạt những khái niệm triết học phức tạp nhất, khiến tri thức không còn là thứ xa xỉ mà trở nên gần gũi với sinh viên. Đây là bài học về nội địa hóa tri thức. Chúng ta học tập công nghệ thế giới (BIM, vật liệu mới...) nhưng phải biết ứng dụng phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và miền Tây sông nước.
3. Phương pháp sư phạm – Kết cấu thép của sự truyền cảm hứng Giáo sư Trần Văn Giàu nổi tiếng với những bài giảng rực lửa. Ông không đọc chép máy móc mà luôn gợi mở tư duy. Với ông, mỗi giờ lên lớp là một lần "thử tải" trí tuệ của sinh viên. Ông khuyến khích sự phản biện và sáng tạo.
Ông dạy sinh viên cách nhìn nhận lịch sử không phải như những con số khô khan, mà như một dòng chảy không ngừng của bản lĩnh dân tộc. Với sinh viên MTU, tinh thần này là cực kỳ quan trọng. Nghề xây dựng không chỉ là tính toán các con số, mà còn là hiểu về văn hóa, về con người để tạo ra những không gian sống hạnh phúc. Giáo sư đã dùng tâm huyết của mình làm "chất phụ gia" giúp bê tông tri thức của sinh viên thêm bền vững theo thời gian.
