Trần Văn Hải

CHÚ TÁM RƯỢU – NGƯỜI BA NA DÙNG ỐNG TRE LÀM TÍN HIỆU LIÊN LẠC (KON TUM)

Ở vùng rừng Kon Tum những năm 1968–1973, bộ đội thường kể về một người đàn ông Ba Na với tài thổi ống tre tạo ra những âm thanh giống tiếng chim rừng đến lạ kỳ — đó là chú Tám Rượu, người mà lực lượng trinh sát xem như “người đưa tin của núi”.

Chú sống trong một ngôi nhà sàn nhỏ, làm nghề đan gùi và bẫy thú. Trong một lần gặp bộ đội, chú Tám thổi ống tre để báo hiệu cho con trai đi rẫy về. Tiếng ống tre ấy giống hệt tiếng chim “t’rông”, một loài thường báo hiệu trời sắp mưa. Nhận ra âm thanh khó bị địch phát hiện, cán bộ đã nhờ chú sáng tạo thêm nhiều âm thanh khác để dùng làm tín hiệu liên lạc giữa các tổ trinh sát.

Chú Tám Rượu tạo ra một bộ tín hiệu riêng: tiếng ngắn báo an toàn, tiếng dài báo có địch, tiếng kép báo phải rút lui. Nhiều lần, khi địch phục kích trong rừng, chú đã đứng từ xa thổi tín hiệu, hướng dẫn bộ đội đổi hướng di chuyển. Một lần năm 1969, nhờ tiếng “chim gọi đàn” của chú mà cả tổ trinh sát thoát khỏi vòng vây chỉ trong gang tấc.

Sau chiến tranh, chú trở về với rẫy nương, sống lặng lẽ, không ai biết ông từng đóng vai trò quan trọng như thế nào. Chỉ trong hồ sơ của Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum mới ghi lại đôi dòng về người đàn ông có ống tre kỳ lạ ấy — người đã biến âm thanh rừng núi thành vũ khí.