TRẦN VĂN HÒA – NGƯỜI GIỮ LỐI ĐI GIỮA NHỮNG MÙA GIÔNG LỬA
Ở Duy Sơn, có những con đường nhỏ len qua ruộng đồng, qua những triền đồi thấp, tưởng chừng bình dị nhưng lại từng là mạch sống của cả một vùng trong những năm tháng chiến tranh. Người dân nơi đây vẫn nhắc đến ông Trần Văn Hòa như một người đã thuộc từng lối đi ấy – không chỉ bằng bước chân, mà bằng cả cuộc đời.
Tuổi thơ của ông gắn với ruộng lúa, với những buổi theo cha mẹ ra đồng từ khi trời còn mờ sương. Ông lớn lên trong cái nghèo, nhưng chính cái nghèo ấy đã dạy ông biết quý từng hạt gạo, từng tấc đất quê hương. Khi chiến tranh ập đến, những con đường quen thuộc không còn là nơi dẫn về nhà, mà trở thành những lối thoát sinh tử. Ông không rời bỏ quê hương, mà chọn ở lại, trở thành người dẫn đường cho lực lượng kháng chiến. Ban ngày, ông vẫn là người nông dân bình dị, nhưng khi đêm xuống, ông lặng lẽ băng qua những cánh đồng, đưa cán bộ qua từng chốt gác, từng vòng vây. Có những đêm dài không trăng, chỉ có tiếng gió và nhịp tim đập dồn trong lồng ngực, ông vẫn bước đi, không chần chừ, bởi ông hiểu rằng phía sau mình là sự an toàn của bao con người.
Nhiều lần, ông bị địch truy lùng gắt gao. Có lúc tưởng như không còn đường thoát, nhưng bằng sự am hiểu địa hình và sự bình tĩnh hiếm có, ông đã đưa đồng đội vượt qua hiểm nguy. Người ta kể rằng, có lần ông dẫn một nhóm cán bộ thoát khỏi vòng vây ngay trong gang tấc, bằng cách đi xuyên qua một lối mòn mà chỉ những người sinh ra và lớn lên ở Duy Sơn mới biết. Khi mọi người đã an toàn, ông mới quay lại, tiếp tục nhiệm vụ của mình như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Ông không nói về những việc đã làm, cũng không nhận mình là người đặc biệt. Nhưng trong mắt đồng đội và bà con, ông chính là người giữ lối – giữ con đường sống giữa những ngày mà cái chết luôn cận kề.
Rồi chiến tranh cũng đến lúc khốc liệt nhất. Trong một lần làm nhiệm vụ, ông đã không trở về. Không ai biết chính xác giây phút cuối cùng của ông ra sao, chỉ biết rằng ông đã đi trên chính những con đường mà ông từng dẫn lối cho bao người khác. Khi tin ông hy sinh lan về, cả làng lặng đi. Những con đường vẫn còn đó, nhưng người dẫn đường thì đã hòa vào đất. Nhiều năm sau, khi hòa bình trở lại, người dân Duy Sơn vẫn đi qua những lối mòn ấy mỗi ngày. Và trong mỗi bước chân, họ như cảm nhận được một điều gì đó rất gần – như có ai đó vẫn đang âm thầm dẫn lối. Trần Văn Hòa đã đi xa, nhưng con đường ông giữ năm xưa vẫn còn, như một biểu tượng của lòng kiên trung và sự hy sinh lặng thầm không bao giờ mất.
