TRẦN VĂN LAI -Người chiến sĩ biệt động âm thầm chuẩn bị cơ sở giữa Sài Gòn
Họ và tên: Trần Văn Lai; sinh năm 1920, mất năm 2002; còn có bí danh Năm Lai, Mai Hồng Quế, Năm U.S.O.M. Lực lượng: Biệt động Sài Gòn; cán bộ Đơn vị 159, Biệt động Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định. Hoạt động tiêu biểu: hoạt động hợp pháp trong nội thành, xây dựng cơ sở và chuẩn bị các hầm bí mật chứa vũ khí phục vụ lực lượng biệt động trước Tết Mậu Thân 1968. Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, được truy tặng sau khi ông qua đời.
Trần Văn Lai hoạt động trong nội thành Sài Gòn dưới nhiều vỏ bọc. Ông từng làm nghề thầu khoán, có điều kiện ra vào những nơi được kiểm soát chặt chẽ. Chính vỏ bọc hợp pháp ấy giúp ông thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở, liên lạc và vận chuyển vật tư cho lực lượng biệt động.
Điểm đặc biệt trong hoạt động của ông là công việc chuẩn bị kéo dài nhiều năm nhưng phải tuyệt đối kín đáo. Những căn nhà, hầm bí mật và phương tiện vận chuyển đều phải có lý do hợp pháp để không bị phát hiện.
Trước cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Trần Văn Lai tham gia chuẩn bị các cơ sở cất giấu vũ khí trong nội thành. Công việc không diễn ra trong tiếng súng, nhưng sai sót nhỏ có thể làm lộ cả mạng lưới. Ông phải tính từ cách mua nhà, sửa nhà, vận chuyển vật liệu đến việc đưa vũ khí vào hầm mà vẫn duy trì sinh hoạt bình thường.
Câu chuyện của Trần Văn Lai cho thấy một chiến công có thể được tạo nên từ hàng nghìn việc chuẩn bị âm thầm. Khi những cơ sở ấy được sử dụng cho các trận đánh của biệt động, giá trị của quá trình tổ chức lâu dài mới bộc lộ rõ. Đây là bài học lịch sử về công tác hậu cần, bí mật và sự kiên trì.
