TRẦN VĂN ƠN – CÂU CHUYỆN VỀ NGƯỜI HỌC SINH ĐÃ NẰM LẠI TRONG LÒNG SÀI GÒN

Một buổi sáng tháng Giêng năm 1950

Ngày nay, giữa nhịp sống đông đúc của Thành phố Hồ Chí Minh, không phải ai cũng biết rằng từng có một cuộc xuống đường rất lớn của học sinh, sinh viên Sài Gòn diễn ra cách đây hơn 70 năm. Trong cuộc đấu tranh ấy, một học sinh 19 tuổi tên Trần Văn Ơn đã hy sinh. Sự hy sinh của anh sau đó trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam.

Ngày 9/1/1950, hàng nghìn học sinh, sinh viên, giáo viên tại Sài Gòn tập trung tham gia một cuộc biểu tình nhằm yêu cầu trả tự do cho những học sinh, sinh viên bị bắt giữ, đồng thời yêu cầu bảo đảm điều kiện học tập và mở cửa trở lại trường học. Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cuộc biểu tình thu hút hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên tham gia.

Trong dòng người ngày hôm ấy có Trần Văn Ơn – một học sinh của trường Pétrus Ký, nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Khi đoàn người xuống đường, tình hình trở nên căng thẳng và cuộc biểu tình bị đàn áp. Theo tư liệu của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, Trần Văn Ơn đã bị trúng đạn khi đang cứu một nữ sinh. Anh hy sinh khi mới 19 tuổi.

Sự hy sinh của một người trẻ

Điều khiến câu chuyện về Trần Văn Ơn được nhắc lại nhiều năm sau đó không chỉ nằm ở sự kiện ngày 9/1, mà còn ở hình ảnh một người trẻ đã lựa chọn đứng về phía những người bạn của mình trong một hoàn cảnh nguy hiểm.

Sau khi Trần Văn Ơn hy sinh, sự việc đã tạo nên sự xúc động lớn trong học sinh, sinh viên Sài Gòn. Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong hiện nay cũng ghi nhận Trần Văn Ơn là một trong những học sinh tiêu biểu của trường, người đã hy sinh trong cuộc xuống đường ngày 9/1/1950.

Ngày 9/1 về sau được chọn là Ngày truyền thống học sinh – sinh viên Việt Nam. Vì vậy, từ một câu chuyện xảy ra tại Sài Gòn, hình ảnh Trần Văn Ơn đã trở thành một phần ký ức chung của nhiều thế hệ học sinh, sinh viên trên cả nước.

Một cái tên vẫn còn trong thành phố

Có thể chúng ta đã nhiều lần đi qua những con đường, công viên hay địa điểm quen thuộc của Quận 1 nhưng không biết rằng nơi đây từng ghi dấu những câu chuyện của một thế hệ học sinh, sinh viên.

Hiện nay, tượng Anh hùng Liệt sĩ Trần Văn Ơn được đặt tại Công viên Bách Tùng Diệp, TP.HCM. Hằng năm, các đoàn viên, học sinh, sinh viên thành phố vẫn tổ chức hoạt động dâng hoa, dâng hương để tưởng nhớ anh và những thế hệ học sinh, sinh viên đã hy sinh.

Tượng đài liệt sĩ Trần Văn Ơn tại Công viên Bách Tùng Diệp.

Năm 2025, nhân kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống học sinh – sinh viên, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức chương trình với chủ đề “Sáng mãi ngọn lửa Trần Văn Ơn”, đồng thời tổ chức triển lãm và giao lưu với các nhân chứng lịch sử của phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn – Gia Định.

Câu chuyện dành cho thế hệ hôm nay

Hơn 70 năm đã trôi qua, Sài Gòn năm xưa đã trở thành một TP.HCM hiện đại và phát triển. Những con đường ngày trước giờ đây có thể đã thay đổi, những người học sinh năm ấy cũng đã trở thành một phần của lịch sử.

Tuy nhiên, câu chuyện Trần Văn Ơn vẫn có ý nghĩa đối với học sinh, sinh viên hôm nay. Đó là câu chuyện về tuổi trẻ, về tình bạn, tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm trong một giai đoạn đầy biến động.

Lịch sử đôi khi không nằm ở những sự kiện quá xa xôi. Lịch sử có thể nằm ngay trên một con đường chúng ta đi qua mỗi ngày, trong một bức tượng giữa công viên hay trong tên gọi của một ngày truyền thống. Tìm hiểu câu chuyện về Trần Văn Ơn cũng là một cách để thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về thành phố mình đang sống và về những người trẻ đã từng sống, học tập và cống hiến nơi đây.

Nguồn tham khảo:

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, Khí thế hào hùng chương trình kỷ niệm 75 năm Ngày Truyền thống Học sinh - Sinh viên. (https://svhtt.hochiminhcity.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/khi-the-hao-hung-chuong-trinh-ky-niem-75-nam-ngay-truyen-thong-hoc-sinh-sinh-vien-09-01-1950-09-01-2025-tai-bao-tang-thanh-pho-ho-chi-minh--25202-1802.html)

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, Hoạt động kỷ niệm 73 năm Ngày truyền thống học sinh – sinh viên. (https://svhtt.hochiminhcity.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/hoat-%C4%91ong-ky-niem-73-nam-ngay-truyen-thong-hoc-sinh-sinh-vien-09-01-1950-09-01-2023--24037-2019.html)

HỒ SƠ NHÂN CHỨNG

ĐÃ DUYỆT BỞI

Chia sẻ câu chuyện