TRẦN VĂN ƠN – NGỌN ĐUỐC THANH XUÂN RỰC CHÁY GIỮA LÒNG SÀI GÒN
Lịch sử phong tào học sinh, sinh viên Việt Nam sẽ mãi mãi ghi khắc ngày 9 tháng 1 năm 1950 như một mốc son chói lọi, nơi máu của người thiếu niên anh hùng Trần Văn Ơn đã đổ xuống để thắp lên ngọn lửa đấu tranh lan rộng khắp Đông Dương. Anh sinh ra tại vùng đất Bến Tre giàu truyền thống cách mạng, lên Sài Gòn học tập tại trường Pétrus Ký (nay là trường chuyên Lê Hồng Phong). Mang vẻ ngoài của một chàng thư sinh nho nhã với cặp kính cận và nụ cười hiền lành, nhưng ẩn sâu trong tâm hồn anh là một ý thức dân tộc sâu sắc và một ý chí kiên định. Sài Gòn những năm đầu thập niên 50 là một đô thành rực lửa đấu tranh, khi thực dân Pháp tăng cường bắt bớ học sinh vô tội và ép buộc thanh niên đi lính làm bia đỡ đạn. Trong bối cảnh đó, Trần Văn Ơn không chỉ là một học sinh xuất sắc mà còn là một thủ lĩnh phong trào mưu trí, người đã dành cả tâm huyết để tổ chức các cuộc bãi khóa, rải truyền đơn và tập hợp giới trí thức trẻ đứng dưới ngọn cờ chính nghĩa.
Sáng ngày 9 tháng 1 năm 1950, hơn hai ngàn học sinh, sinh viên cùng hàng ngàn người dân Sài Gòn – Chợ Lớn đã đổ ra đường, tập trung trước dinh Thủ hiến Nam phần để đòi tự do và phản đối chính sách tàn bạo của chính quyền thực dân. Trần Văn Ơn đứng ở hàng ngũ tiên phong, tay nắm chặt tay đồng đội, tiếng hô của anh vang vọng khắp đại lộ, xé toạc bầu không khí ngột ngạt của sự kìm kẹp. Đứng trước hàng rào cảnh sát dã chiến và lính lê dương trang bị tận răng với súng ống và dùi cui, những người học sinh không tấc sắt chỉ có niềm tin và lòng dũng cảm làm vũ khí. Khi bọn thực dân điên cuồng ra lệnh cho quân lính dùng vòi rồng và sau đó là xả súng vào đám đông, hiện trường bỗng chốc trở thành một mớ hỗn độn của khói đạn và máu. Giữa lằn ranh sinh tử, khi nhìn thấy một tốp lính đang chĩa súng vào nhóm nữ sinh phía sau, Trần Văn Ơn đã không ngần ngại lao lên phía trước, dùng chính thân mình làm lá chắn thép để bảo vệ bạn bè.
Viên đạn tàn bạo của kẻ thù xuyên qua lồng ngực trái, anh ngã xuống trên mặt đường nhựa nóng bỏng của Sài Gòn khi tuổi đời mới mười chín. Máu của anh đỏ thắm như màu cờ Tổ quốc, thấm đẫm vào lòng đất đô thành, hóa thành một lời hiệu triệu đanh thép gửi đến toàn thể nhân dân. Sự hy sinh của Trần Văn Ơn đã trở thành ngòi nổ cho một làn sóng căm hờn sục sôi. Đám tang của anh vài ngày sau đó đã biến thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ với hơn 50.000 người tham gia – một con số vô tiền khoáng hậu trong lịch sử đấu tranh đô thị bấy giờ. Dù anh nằm xuống, nhưng ngọn đuốc mang tên Trần Văn Ơn đã không bao giờ tắt. Nó đã soi sáng con đường cho hàng triệu học sinh, sinh viên Việt Nam tiếp nối truyền thống, góp sức mình vào công cuộc giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước sau này. Ngày 9/1 đã chính thức trở thành Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam, là ngày mà mỗi bạn trẻ nhìn vào tấm gương của anh để tự nhắc nhở mình về trách nhiệm với Giang sơn, Xã tắc.
