TRẦN VĂN ƠN – NGỌN ĐUỐC THẮP SÁNG TINH THẦN ĐẤU TRANH CỦA THANH NIÊN SÀI GÒN

Lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam khắc ghi mãi ngày 9/1/1950. Ngày ấy, máu của một người học trò trường Petrus Ký (nay là trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) đã đổ xuống, thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh rực rỡ khắp các đô thị miền Nam. Người học trò ấy tên là Trần Văn Ơn.

Người học trò nghèo và tấm lòng yêu nước Trần Văn Ơn sinh ra trong một gia đình công chức nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Là học sinh trường Petrus Ký, anh là cột trụ của phong trào học sinh yêu nước, bí mật tham gia Hội học sinh sinh viên cứu quốc Nam Bộ.

Giữa một Sài Gòn bị kìm kẹp, anh Ơn cùng bạn bè đã dũng cảm đứng lên bãi khóa, xuống đường đòi quyền lợi cho học sinh, đòi thả tự do cho những bạn bè bị bắt bớ vô cớ. Anh là đại diện tiêu biểu cho một thế hệ trí thức trẻ: Học giỏi, đạo đức tốt và mang trong mình khát vọng tự do cháy bỏng.

Ngày 9 tháng 1 định mệnh Sáng ngày 9/1/1950, hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên các trường tại Sài Gòn - Chợ Lớn đã biểu tình trước Nha học chính và Dinh thủ hiến bù nhìn. Họ đòi bảo đảm an ninh cho học sinh đi học, đòi thả những học sinh bị bắt.

Đáp lại những yêu cầu chính đáng ấy là dùi cui, vòi rồng và súng đạn của cảnh sát thực dân. Cuộc đàn áp diễn ra đẫm máu. Trong hỗn loạn, Trần Văn Ơn đã dũng cảm che chở cho các em học sinh nhỏ tuổi hơn leo qua rào thoát thân. Và rồi, những viên đạn hèn hạ của kẻ thù đã bắn trúng anh.

Anh gục ngã bên bức tường rào nha Học chính, tay vẫn còn nắm chặt chiếc cặp sách. Anh trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện Chợ Rẫy vào chiều cùng ngày, khi chưa tròn 19 tuổi.

Đám tang hóa thành cuộc biểu dương lực lượng vĩ đại Cái chết của Trần Văn Ơn như giọt nước tràn ly, gây chấn động toàn bộ Sài Gòn và cả nước. Sự hy sinh của anh không làm học sinh run sợ, mà ngược lại, đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù chưa từng có.

Ngày 12/1/1950, đám tang của Trần Văn Ơn đã trở thành một sự kiện lịch sử chấn động. Hơn 300.000 người – từ học sinh, sinh viên, trí thức đến công nhân, tiểu thương – đã xuống đường đưa tiễn anh. Cả Sài Gòn tê liệt. Các chợ nghỉ bán, các trường nghỉ học, các xe cộ dừng chạy. Biển người cuồn cuộn diễu hành qua các phố phường, biến đám tang thành cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ.

Đám tang ấy được báo chí thế giới mô tả là "Cuộc xuống đường lớn nhất của người dân Sài Gòn kể từ sau Cách mạng Tháng Tám".

Ngọn lửa cháy mãi ngày 9/1 Trần Văn Ơn đã ngã xuống, nhưng tinh thần của anh đã trở thành bất tử. Sự hy sinh của anh chính là cội nguồn ra đời của Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam (9/1).

Hơn 70 năm đã trôi qua, tượng đài Trần Văn Ơn vẫn đứng sừng sững tại khuôn viên trường Lê Hồng Phong và công viên Bách Tùng Diệp (Q.1, TP.HCM). Anh là lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay: Tri thức phải đi cùng với trách nhiệm, và tuổi trẻ chỉ thực sự ý nghĩa khi sống và cống hiến cho Tổ quốc.

Dòng máu nóng của anh Ơn năm xưa vẫn chảy trong huyết quản của hàng triệu thanh niên Việt Nam, thôi thúc họ học tập, rèn luyện để xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.