Trần Văn Ơn – Ngọn lửa bùng cháy phong trào học sinh sinh viên

Trần Văn Ơn sinh ngày 14/4/1931 tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Từ nhỏ, anh đã là một học sinh xuất sắc, thi đỗ vào trường trung học Petrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) – ngôi trường danh giá bậc nhất Sài Gòn lúc bấy giờ. Tại đây, được tiếp xúc với ánh sáng cách mạng, Trần Văn Ơn sớm nhận thức được nỗi nhục mất nước. Anh tích cực tham gia phong trào học sinh sinh viên, trở thành hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành, chuyên tổ chức in ấn truyền đơn, vận động bãi khóa phản đối thực dân Pháp.

Ngày 9/1/1950, hưởng ứng lời kêu gọi của tổ chức, hơn 2.000 học sinh, sinh viên các trường Petrus Ký, Gia Long, Nguyễn Đình Chiểu... cùng nhiều giáo viên và trí thức đã xuống đường biểu tình. Đoàn người rầm rập tiến về dinh thủ hiến bù nhìn và sở cảnh sát thực dân, đòi trả tự do cho những học sinh bị bắt trước đó, đòi mở cửa lại trường học. Chính quyền thực dân Pháp và tay sai đã huy động cảnh sát, lính lê dương được trang bị súng ống, lựu đạn hơi cay để đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình ôn hòa.

Giữa vòng vây của cảnh sát và vòi rồng, những học sinh lớn tuổi đã dũng cảm làm hàng rào che chở cho các em nhỏ. Trần Văn Ơn, lúc đó 19 tuổi, nằm trong nhóm đi đầu, đã kiên cường đỡ đòn, giúp đỡ các nữ sinh và học sinh nhỏ tuổi thoát khỏi sự dùi cui của cảnh sát. Bất lực trước khí thế hừng hực của thanh niên, cảnh sát Pháp đã hèn hạ nổ súng bắn thẳng vào đoàn người biểu tình. Trần Văn Ơn trúng đạn, gục ngã trong vũng máu nhưng tay vẫn nắm chặt biểu ngữ. Anh hy sinh ngay trong ngày hôm đó.

Cái chết của Trần Văn Ơn đã gây chấn động dư luận Sài Gòn và cả nước. Ngày 12/1/1950, lễ tang của anh biến thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ với hơn 300.000 người tham gia, trong đó có đủ mọi tầng lớp nhân dân, làm tê liệt toàn bộ Sài Gòn. Tinh thần Trần Văn Ơn bất diệt đã trở thành mồi lửa thiêu rụi sự sợ hãi, khơi dậy mạnh mẽ phong trào đấu tranh đô thị. Ngày 9/1 sau đó đã chính thức được chọn làm Ngày truyền thống Học sinh Sinh viên Việt Nam, nhắc nhớ mãi mãi về khí phách của một người thanh niên đã ngã xuống vì nghĩa lớn.