Trần Văn Ơn - Người học sinh tiêu biểu mở đầu phong trào đấu tranh đô thị

Trần Văn Ơn sinh ra tại tỉnh Bến Tre, là một học sinh chăm ngoan, học giỏi trường Trung học Petrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP. Hồ Chí Minh). Sớm giác ngộ tinh thần yêu nước từ các phong trào kháng chiến, anh nhiệt tình tham gia vào tổ chức học sinh cứu quốc ngầm trong thành phố.

Cuối năm 1949 và đầu năm 1950, không khí sục sôi cách mạng lan tỏa khắp các trường học ở Sài Gòn - Chợ Lớn. Ngày 9 tháng 1 tháng 1950, một cuộc biểu tình lịch sử với sự tham gia của hơn 30.000 học sinh, sinh viên, giáo viên cùng các tầng lớp nhân dân đồng loạt bùng nổ, kéo đến dinh Tổng lý Nam Việt để yêu cầu chính quyền thả ngay các nhà hoạt động yêu nước và bảo đảm an ninh học đường. Trần Văn Ơn là một trong những đội ngũ cán bộ nòng cốt trực tiếp tham gia bảo vệ đoàn biểu tình.

Trước sức mạnh áp đảo của quần chúng, thực dân Pháp và chính quyền tay sai hoảng sợ, điều động lực lượng cảnh sát, lính lê dương trang bị súng đạn đàn áp dã man. Chúng dùng vòi rồng xịt nước lạnh và xả súng vào đoàn người. Giữa lúc hỗn loạn, để che chở cho các nữ sinh và học sinh nhỏ tuổi không bị thương vong trước lằn đạn thù, Trần Văn Ơn không ngần ngại lao ra che chắn. Anh đã trúng đạn và ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn 19, ngay trước cổng trường.

Sự hy sinh oanh liệt của Trần Văn Ơn đã châm ngòi cho một làn sóng căm phẫn sục sôi trong toàn thành phố. Tang lễ của anh biến thành cuộc tuần hành biểu dương lực lượng lớn nhất từ trước tới nay của nhân dân Sài Gòn với hơn nửa triệu người tham gia đưa tiễn. Ngày 9 tháng 1 hằng năm sau đó đã trở thành Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam để tưởng nhớ tấm gương hy sinh anh dũng của người học sinh ưu tú Trần Văn Ơn.